Dấu hiệu nhận biết trật khớp háng bẩm sinh

Chân khó dạng sang ngang, hai chân không đối xứng và chiều dài chênh lệch có thể là dấu hiệu trật khớp háng.

Trật khớp háng bẩm sinh xảy ra khi khớp háng phát triển bất thường khiến chỏm xương đùi không nằm vững hoặc không đúng vị trí trong ổ cối. Bệnh có thể xuất hiện từ giai đoạn bào thai hoặc tiến triển trong những tháng đầu đời.

ThS.BS.CKI Nguyễn Hữu Dũng, khoa Ngoại Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết dấu hiệu trật khớp háng ban đầu thường kín đáo, dễ bỏ qua. Phát hiện sớm có thể tăng khả năng điều trị, giúp khớp tiếp tục phát triển phù hợp, hạn chế nguy cơ phải phẫu thuật.

Dưới đây là dấu hiệu nhận biết sớm trẻ bị trật khớp háng.

Khó dạng chân sang ngang

Ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, một bên chân có thể khó dạng sang ngang hơn bên còn lại. Cha mẹ có thể nhận thấy dấu hiệu này khi tắm, thay tã hoặc thay quần áo cho bé.

Khi nhẹ nhàng dạng hai chân, một bên có thể có biên độ hạn chế, khó đưa sang ngang như bên còn lại. Tuy nhiên, phụ huynh không nên cố dùng lực để dạng hoặc tự nắn chỉnh khớp háng cho bé.

Hai chân vận động không đối xứng

Khi trẻ đạp hoặc co duỗi chân, một bên vận động ít hơn hoặc biên độ co duỗi, dạng chân hạn chế hơn so với bên còn lại. Một số trẻ có thể xuất hiện nếp gấp da ở đùi hoặc mông không đối xứng, nhưng đây không phải dấu hiệu đủ đặc hiệu để xác định bệnh.

Chiều dài hai chân chênh lệch

Ở trẻ bị tổn thương một bên, khi nằm ngửa và duỗi chân, một chân có thể trông ngắn hơn chân còn lại. Dấu hiệu này khó nhận biết nếu trẻ bị tổn thương cả hai bên.

Khi trẻ bắt đầu đứng và đi, biểu hiện rõ hơn như đứng không cân bằng, hạn chế dạng hoặc xoay một bên chân, đi khập khiễng. Nếu tổn thương hai bên, trẻ có thể đi với hai chân dạng rộng, thân người lắc sang hai bên.

Bác sĩ Dũng cho biết, đau vùng háng, đùi hoặc gối thường xuất hiện muộn, không phải dấu hiệu điển hình ở trẻ nhỏ.

Trật khớp háng có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên, thường gặp ở bé gái. Trẻ ngôi mông hoặc có tiền sử gia đình mắc loạn sản phát triển khớp háng có nguy cơ cao hơn. Tuy nhiên, bệnh thường do nhiều yếu tố phối hợp và không phải trường hợp nào cũng xác định được lý do cụ thể.

Để chẩn đoán bệnh, với trẻ dưới 6 tháng tuổi, bác sĩ siêu âm khớp háng để đánh giá vị trí chỏm xương đùi, ổ cối và sự phát triển của khớp. Trẻ từ khoảng 6 tháng tuổi được chụp X-quang khung chậu để đánh giá cấu trúc xương. Chụp CT hoặc MRI được chỉ định trong một số trường hợp phức tạp hoặc khi siêu âm, X-quang chưa cung cấp đủ thông tin.

Theo bác sĩ Dũng, phương pháp điều trị phụ thuộc vào tuổi, mức độ bất thường và khả năng đáp ứng của trẻ. Phát hiện sớm, khả năng điều trị bảo tồn thành công cao.

Ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, bác sĩ có thể điều trị bằng nẹp chỉnh hình để giữ chỏm xương đùi ở vị trí phù hợp, tạo điều kiện cho ổ cối tiếp tục phát triển. Trẻ cần tái khám và siêu âm định kỳ để đánh giá đáp ứng.

Với trẻ 6-18 tháng tuổi, nếu điều trị bảo tồn không hiệu quả hoặc bệnh phát hiện muộn, bác sĩ có thể nắn chỉnh khớp háng, sau đó bó bột, sử dụng nẹp để duy trì vị trí khớp.

Trẻ lớn hoặc trường hợp không đáp ứng với điều trị bảo tồn có thể cần phẫu thuật đưa chỏm xương đùi về đúng vị trí. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉnh sửa ổ cối, xương đùi hoặc các mô quanh khớp, sau đó bó bột cố định.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, trẻ bị loạn sản hoặc trật khớp háng được phối hợp thăm khám và điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa. Tùy độ tuổi và tình trạng khớp, trẻ được khám, siêu âm, chụp X-quang và áp dụng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu.

Với trường hợp cần phẫu thuật, êkíp xây dựng kế hoạch chỉnh hình theo tình trạng xương, khớp của từng trẻ, đồng thời theo dõi và hỗ trợ phục hồi chức năng sau can thiệp.

Bác sĩ Dũng khuyến nghị phụ huynh nên đưa trẻ đi khám nếu nhận thấy bé có những dấu hiệu ở trên, phát hiện sớm giúp điều trị phù hợp. Phụ huynh không nên tự nắn chỉnh, kéo hoặc cố dạng chân cho trẻ khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.