Cấy ốc tai điện tử thông minh cho bé 3 tuổi

Bé Kỳ, 3 tuổi, điếc sâu hai tai, được bác sĩ Việt Nam cấy ốc tai điện tử thông minh thay vì sang Singapore.

Mẹ bé Kỳ cho biết bé và chị gái song sinh đều được tầm soát thính lực sau sinh, không ghi nhận bất thường. Đến 2 tuổi, Kỳ chậm nói, chỉ phản ứng với âm thanh lớn, đi khám phát hiện điếc sâu hai tai.

Theo GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Giám đốc Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, tầm soát thính lực sơ sinh giúp phát hiện điếc ngay từ khi trẻ chào đời nhưng vẫn có nhiều trường hợp điếc tiến triển hoặc khởi phát muộn do nhiều nguyên nhân. Bác sĩ tư vấn đeo máy trợ thính để bé tập làm quen âm thanh, sau đó cấy điện cực ốc tai trong "giai đoạn vàng" (tốt nhất trước ba tuổi để trẻ có thể phát triển nghe nói và ngôn ngữ). Đây là giai đoạn não bộ đang phát triển và dễ tiếp nhận âm thanh.

Ban đầu, gia đình định đưa bé sang Singapore - quê hương của bố - để điều trị. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu về kỹ thuật, thiết bị cấy ốc tai cùng quá trình luyện nghe nói sau cấy, gia đình quyết định cho con điều trị tại Việt Nam. Bé Kỳ là bệnh nhi thứ hai được cấy ốc tai điện tử thông minh Nucleus Nexa (Cochlear) tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM.

Trước mổ, hình ảnh MRI của bé được tải lên hệ thống kính vi phẫu để tái lập bản đồ giải phẫu 3D. Qua kính vi phẫu tích hợp trí tuệ nhân tạo, bác sĩ khoan xương tiếp cận tai trong, tiến vào vị trí đặt điện cực. Song song đó, êkíp theo dõi đáp ứng thần kinh hiển thị trực tiếp trên máy tính bảng.

PGS.TS.BS CKII Lê Trần Quang Minh, Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng TP HCM, bác sĩ tham gia ca mổ, cho biết trước đây, êkíp phải chờ chẩn đoán hình ảnh sau mổ mới xác định được vị trí điện cực. Hiện nay, dù có thể theo dõi trên laptop hoặc thiết bị rời, việc kiểm tra vẫn chỉ thực hiện sau khi đặt xong điện cực. Với hệ thống SmartNav, bác sĩ được cảnh báo ngay khi điện cực gập hoặc sai vị trí để điều chỉnh trong mổ, hạn chế nguy cơ phải phẫu thuật lần hai.

Theo GS Chung Thủy, máy theo dõi thần kinh được sử dụng trong lúc mổ, có khả năng phát tín hiệu khi dụng cụ phẫu thuật sắp đến hoặc chạm dây thần kinh mặt, ngăn biến chứng liệt mặt, đặc biệt ở trẻ cấu trúc giải phẫu nhỏ hẹp. Nhờ đó, êkíp đặt thiết bị điện cực Cochlear Nucleus Nexa đúng vị trí, kích thích dây thần kinh thính giác (dây số 8). Kết quả đo qua hệ thống SmartNav, tất cả các điện cực đều đáp ứng tốt.

Sau mổ, bé Kỳ hồi phục tốt, xuất viện sau 5 ngày. Tái khám cho thấy vết mổ lành tốt.

Một tháng sau phẫu thuật, bé được kích hoạt bộ xử lý âm thanh bên ngoài. Nhờ dữ liệu ngưỡng nghe đã lưu lại từ lúc mổ, thiết bị được cài đặt đúng thông số ngay lần đầu, không gây khó chịu cho bé. Bé phản ứng tốt với âm thanh, quay đầu tìm hướng phát ra tiếng khi bác sĩ lắc chuông, gõ trống.

Trong phẫu thuật, êkíp đo đáp ứng điện cực bằng cách đo đáp ứng thần kinh thính giác (NRT) nhằm kiểm tra dây điện cực đúng vị trí trong ốc tai chưa và dây thần kinh thính giác có đáp ứng với kích thích điện. Khi kích hoạt bộ xử lý âm thanh, bác sĩ đo lại lần nữa để quan sát phản ứng thực tế. Từ đó lập bản đồ âm thanh cá nhân hóa, phù hợp ngưỡng nghe của bé. Bé Kỳ tiếp tục học nghe, nói với giáo viên chuyên biệt để phát triển khả năng ngôn ngữ.

Theo GS Chung Thủy, Nucleus Nexa có độ mỏng 3.9 mm giúp giảm độ cộm dưới da, phù hợp với trẻ em có xương sọ còn mỏng. Thiết bị khác biệt ở chip xử lý bên trong tích hợp phần lõi (firmware) có thể nâng cấp từ xa, tương tự cập nhật phần mềm điện thoại, giúp bệnh nhi tiếp cận cải tiến công nghệ mà không cần phẫu thuật thay thiết bị.

GS Chung Thủy khuyến cáo, nếu trẻ chậm nói, ít phản ứng với âm thanh, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám, kiểm tra thính lực chuyên sâu, can thiệp kịp thời.