Cụ bà đột quỵ do tắc động mạch

Bà Thuẫn, 90 tuổi, ngã, méo miệng, liệt hoàn toàn nửa người trái, bác sĩ chẩn đoán đột quỵ thiếu máu não cấp do tắc động mạch.

BS.CKI Dương Phạm Văn Thanh, khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết bà Thuẫn được đưa đến bệnh viện khoảng 2 giờ sau khởi phát triệu chứng, thang điểm NIHSS đạt 21 - thuộc nhóm đột quỵ rất nặng. Người bệnh tiền sử rung nhĩ, tăng huyết áp và tim loạn nhịp hoàn toàn. Rung nhĩ làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối trong tim. Cục máu đông có thể theo dòng máu lên não, gây tắc động mạch và dẫn đến đột quỵ thiếu máu não.

Bác sĩ chỉ định chụp CT sọ não để loại trừ xuất huyết não, sau đó chụp CT mạch máu não có tiêm thuốc cản quang nhằm xác định vị trí tắc mạch. Thông thường, người bệnh đến viện trong thời gian "vàng" sẽ được cân nhắc tiêm thuốc tiêu sợi huyết để làm tan cục máu đông. Tuy nhiên, bà Thuẫn đang dùng thuốc kháng đông điều trị rung nhĩ nhưng không xác định được loại thuốc và thời điểm dùng gần nhất. Do đó, êkíp không chỉ định thuốc tiêu sợi huyết vì nguy cơ xuất huyết.

Theo BS.CKI Nguyễn Trung Đức, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang can thiệp, người bệnh không dùng được thuốc tiêu huyết khối vẫn có cơ hội tái thông mạch máu bằng phương pháp lấy huyết khối cơ học nếu còn mô não có thể cứu và đáp ứng chỉ định. Sau khi xác định vị trí tắc mạch, êkíp chuyển người bệnh đến phòng chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) để can thiệp.

Bác sĩ Đức giải thích khác với thuốc tiêu sợi huyết có tác dụng làm tan cục máu đông bằng thuốc, lấy huyết khối cơ học sử dụng dụng cụ chuyên biệt đi theo lòng mạch đến đúng vị trí tắc để lấy trực tiếp cục máu đông ra ngoài. Sau khoảng 15 phút can thiệp, êkíp lấy ra cục huyết khối khoảng 1 cm, tái lập dòng máu lên não.

Một ngày sau, bà Thuẫn có thể ngồi dậy, nói chuyện, cử động tay chân và tập đi với sự hỗ trợ của nhân viên y tế. Sau một tuần điều trị kết hợp phục hồi chức năng, bà xuất viện.

Theo bác sĩ Thanh, nhiều gia đình cho rằng người cao tuổi bị đột quỵ khó có cơ hội hồi phục, nhất là khi không thể dùng thuốc tiêu sợi huyết. Tuy nhiên, với đột quỵ do tắc động mạch lớn, lấy huyết khối cơ học vẫn có thể tái thông mạch máu và cứu vùng não còn sống nếu người bệnh đến viện kịp thời. Quyết định can thiệp cần được cá thể hóa dựa trên tình trạng người bệnh trước đột quỵ, mức độ tổn thương, vị trí mạch máu bị tắc, thời gian điều trị và nguy cơ của thủ thuật.

Đột quỵ do tắc mạch lớn chiếm khoảng 20-30% các ca đột quỵ thiếu máu não nhưng gây tỷ lệ tử vong và tàn phế cao. Nếu được tái thông mạch máu trong thời gian "vàng", người bệnh có cơ hội phục hồi đáng kể, kể cả ở tuổi cao.

Bác sĩ khuyến cáo người mắc rung nhĩ, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu hoặc dùng thuốc kháng đông cần khám định kỳ, tuân thủ điều trị để giảm nguy cơ hình thành cục máu đông. Khi xuất hiện méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó hoặc rối loạn ý thức, người bệnh cần được đưa đến ngay cơ sở có khả năng can thiệp đột quỵ.

*Tên người bệnh đã được thay đổi