Anh Tuyến hiện là bác sĩ, công tác tại Trung tâm tiêm chủng VNVC Tân Thuận (TP HCM), cho biết đến nay đã tiêm đủ cả 3 mũi vaccine dại theo phác đồ dự phòng vào các ngày 0, 7, 21. Anh giải thích gia đình không nuôi chó, mèo, nhưng trong xóm có nhiều hộ nuôi và thường xuyên thả rông. Nếu chẳng may bị chó mèo cắn, cào, khi đó anh có thể phải tiêm 5 mũi vaccine với đường tiêm bắp hoặc 8 mũi với đường tiêm trong da chưa kể có thể phải tiêm thêm huyết thanh kháng dại. Việc tiêm nhiều mũi vừa gây tốn kém chi phí và đau đớn, ảnh hưởng tâm lý. Ngoài vaccine dại, bác sĩ Tuyến cũng tiêm vaccine uốn ván để phòng vi khuẩn ở ngoài môi trường vô tình xâm nhập vào cơ thể qua vết thương hở.
Bác sĩ Tuyến nói thêm, tại trung tâm ghi nhận nhiều người dân đến tiêm ngừa vaccine dại trước phơi nhiễm. Trong đó, em bé 7 tuổi ở phường Tân Thuận Đông được mẹ đưa đi tiêm ngừa dại. Người mẹ đọc báo thấy nhiều trường hợp trẻ em bị chó lạ tấn công, quanh khu vực gia đình sinh sống có nhiều chó nên chủ động đưa con đi tiêm phòng trước.
Bác sĩ Tuyến (áo xanh) được khám sàng lọc trước khi tiêm ngừa vaccine dại tại VNVC Tân Thuận. Ảnh: Thanh Vân
Bác sĩ Nguyễn Linh, 33 tuổi, ở Thanh Hóa, cũng đã tiêm vaccine dại để phòng ngừa. Chị cho biết đã tìm hiểu các loại vaccine để phòng bệnh từ khi còn là sinh viên. Song, thời điểm đó, chị chỉ tiêm một số loại vaccine như cúm, phế cầu, sởi - quai bị - rubella, HPV. Mới đây, chị nhận nuôi một con mèo, sau khi đưa mèo đi tiêm vaccine, chị cũng chủ động tiêm phòng dại trước phơi nhiễm.
"Bản thân làm ngành y nên tôi hiểu rõ sự nguy hiểm chết người của bệnh này. Tôi tiêm ngừa để yên tâm", chị nói.
Bác sĩ Nguyễn Đức Bá Đạt, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết dại là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại gây ra. Mầm bệnh có trong chất tiết như nước dãi, nước mắt, dịch não tủy, lây sang người chủ yếu qua nước dãi khi cắn, cào hoặc liếm lên vết thương hở, niêm mạc mắt, miệng. Bệnh dại hiện vẫn chưa có thuốc điều trị, một khi đã khởi phát triệu chứng, gần 100% người và động vật đều tử vong.
Tình trạng chó thả rông khiến nhiều người e sợ. Ảnh minh họa: Vecteezy
Tại Việt Nam, tỷ lệ chó, mèo chưa tiêm phòng, thả rông nhiều nên nguy cơ mắc bệnh dại và lây sang người cao. Theo bác sĩ Đạt, việc chủ động tiêm trước khi bị chó, mèo cắn cào mang lại nhiều lợi ích. Lịch tiêm trước phơi nhiễm chỉ gồm 3 mũi vào các ngày 0, 7 và 21 hoặc 28. Nếu bị chó mèo cắn, cào sau đó, mọi người chỉ cần tiêm hai mũi vaccine vào các ngày 0, 3, không cần tiêm thêm huyết thanh kháng dại dù vết thương nặng, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian. Việc tiêm vaccine trước giúp cơ thể có sẵn kháng thể chống lại mầm bệnh thật tấn công thay vì chờ thời gian tạo kháng thể bằng cách tiêm huyết thanh và vaccine sau khi bị cắn.
Đối với người chưa tiêm đủ mũi ở lần trước hoặc không nhớ rõ lịch sử tiêm chủng, những người suy giảm miễn dịch đã tiêm đủ phác đồ vaccine trước đó, nếu phơi nhiễm bệnh dại cần tuân thủ phác đồ mới, tiêm thêm huyết thanh kháng dại nếu được bác sĩ chỉ định.
"Ngày càng có nhiều người dân, đặc biệt là nhân viên y tế chú trọng phòng ngừa bệnh dại. Ngoài đi tiêm khi bị động vật có vú máu nóng cắn cào, nhiều người cũng đã chủ động tiêm ngừa khi chưa có vết thương", bác sĩ Đạt thông tin.
Bên cạnh đó, bác sĩ Đạt lưu ý vết thương chó, mèo cắn cũng có nguy cơ nhiễm khuẩn uốn ván. Bác sĩ có thể chỉ định thêm huyết thanh kháng uốn ván. Người dân có thể tiêm dự phòng trước khi có vết thương. Nếu tiêm ngừa đầy đủ, mọi người chỉ cần tiêm thêm 1 mũi vaccine uốn ván nếu vết thương nặng và không cần dùng huyết thanh kháng uốn ván.
Tại Việt Nam, chó và mèo là hai loại động vật chính làm lây bệnh dại cho người. Từ năm 2024-2025, tỷ lệ tiêm chủng cho đàn chó, mèo trên cả nước đạt hơn 56%, cao hơn gần 17% so với trung bình giai đoạn 2022-2023, tuy nhiên còn cách mục tiêu Chương trình Quốc gia phòng, chống bệnh dại giai đoạn 2022-2025 tới 14%.
Thống kê của Bộ Y tế cho thấy, từ giữa tháng 12/2024 đến 17/11/2025, cả nước ghi nhận 68 ca tử vong do bệnh dại, ngắt mạch tăng liên tục của nhiều năm liền kề (năm 2022 là 70 ca; năm 2023 là 82 ca; năm 2024 là 89 ca), song, số ca vẫn còn cao. Việt Nam hiện vẫn đang trong giai đoạn hướng tới mục tiêu đến năm 2030 sẽ không còn người tử vong vì dại.
