Ở tuổi 25, trong khi bạn bè đồng trang lứa còn loay hoay tìm hướng đi, Tùng, quê Phú Thọ, đã cầm trong tay tấm bằng thạc sĩ quốc tế cùng vị trí công việc đáng mơ ước. Nhưng với anh, thế là chưa đủ. Quan niệm "tuổi trẻ là để dấn thân" cộng hưởng với nỗi sợ nghèo khiến chàng trai nhận thêm việc giảng dạy, nghiên cứu và cố vấn dự án.
Lịch trình kín đặc, những bữa ăn vội và những đêm trắng trở thành tiêu chuẩn sống bình thường. Ngay cả khi cơ thể bắt đầu lên tiếng bằng những cơn khó thở, nhịp tim dồn dập hay sự mệt mỏi rã rời, Tùng vẫn gạt đi bằng câu thần chú quen thuộc: "Còn trẻ mà, cố thêm chút nữa".
Chỉ đến khi cơn đau buốt thắt lưng quật ngã, khiến giấc ngủ trở thành điều xa xỉ, Tùng mới chịu đến bệnh viện. Kết luận của bác sĩ Bệnh viện Đại học Y Hà Nội ghi nhận Tùng bị thoát vị đĩa đệm nặng, rối loạn lo âu, viêm dạ dày và hàng loạt vấn đề cơ xương khớp.
"Ở tuổi sung mãn nhất, tôi lại học cách sống chung với thuốc, với những cơn đau âm ỉ và nỗi lo bệnh tật", Tùng nói khi nhận ra mình đã đối xử tệ với bản thân suốt thời gian dài.
Kết quả chụp phim và một đơn thuốc của Linh sau thăm khám. Ảnh: Nhân vật cung cấp
Cũng ước mơ làm giàu trước 30, Linh đánh liều mở công ty du lịch tại Hà Nội. Trung bình mỗi ngày, cô phải lên phương án quảng cáo, chạy marketing, vừa lên kế hoạch, chương trình, vừa họp bàn với khách. 24 giờ không đủ. Ba tháng đầu, Linh gần như không ngủ đêm để kịp deadline. Bữa ăn xoay quanh đồ ăn nhanh, mì gói, phở gói, để tiết kiệm thời gian. "Còn trẻ thì phải cày", cô nói.
Đến khi đi ngoài ra máu, cô mới đi kiểm tra. Kết quả cho thấy viêm loét dạ dày, HP, viêm khớp vùng chậu, vẹo cột sống, thiếu vitamin D. Bác sĩ phát hiện cô bị tăng huyết áp vô căn, cần theo dõi định kỳ. Nghe vậy, Linh thở dài. "Hóa ra, mất tiền còn kiếm lại được, mất sức khỏe là mất tất".
Nhóm lao động trẻ ngày càng đối diện nhiều nguy cơ về sức khỏe thể chất và tinh thần. "Tỷ lệ người trẻ mắc các bệnh 'người già', bệnh tâm lý đang trẻ hóa và tăng nhanh", thạc sĩ Cao Trần Thành Trung, Giám đốc điều hành Trung tâm Tham vấn và Trị liệu Tâm lý Lumos, cho biết.
Theo ông, áp lực công việc cường độ cao kéo dài nhiều năm gây tổn thương nghiêm trọng và đa hệ thống đối với cơ thể, đặc biệt ở người 20-35 tuổi, khi hệ thần kinh, nội tiết và tim mạch đang hoàn thiện và cực kỳ nhạy cảm với stress mãn tính.
Một nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công bố năm 2021 chỉ ra rằng, làm việc trên 55 giờ mỗi tuần làm tăng 35% nguy cơ đột quỵ và 17% nguy cơ tử vong do bệnh tim so với khung giờ tiêu chuẩn.
Tại Việt Nam, tình hình cũng không khả quan hơn. Năm 2023, Bộ Y tế ghi nhận nhóm người dưới 45 tuổi chiếm khoảng 5-7% tổng số ca đột quỵ, với tỷ lệ tăng trung bình 2% mỗi năm. Tại Viện Tim mạch Quốc gia, 15-17% số ca can thiệp tim mạch hằng năm là bệnh nhân dưới 40 tuổi. Ngay cả những căn bệnh như suy thận hay ung thư cũng đang tấn công mạnh mẽ vào nhóm tuổi 18-30, một thực tế mà trước đây hiếm khi xảy ra.
Nguyên nhân sâu xa của làn sóng bệnh tật này, theo các chuyên gia y tế, xuất phát từ lối sống "công nghiệp hóa" của người trẻ như thiếu ngủ trầm trọng, lạm dụng chất kích thích, dinh dưỡng nghèo nàn và đặc biệt là sự tôn sùng thái quá văn hóa "hiệu suất cao". Thạc sĩ, bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E, cảnh báo rằng áp lực xã hội và tư duy "bệnh tính sau" đang khiến người trẻ phớt lờ những tín hiệu cầu cứu của cơ thể. Sự mất cân bằng giữa công việc và đời sống cá nhân không chỉ hủy hoại thể chất mà còn bào mòn tinh thần, dẫn đến tỷ lệ rối loạn lo âu và trầm cảm tăng vọt 20% trong nhóm bệnh nhân trẻ tuổi.
Người trẻ phải gồng gánh nhiều trách nhiệm, dễ phớt lờ sức khỏe. Ảnh: northwell
Để không trở thành nạn nhân của chính khát vọng thành công, các bác sĩ khuyến cáo người trẻ cần thay đổi tư duy cực đoan về công việc. Nếu tình trạng lo âu, mất ngủ kéo dài quá hai tuần và ảnh hưởng đến sinh hoạt, việc tìm kiếm sự hỗ trợ y tế là bắt buộc. Can thiệp sớm không chỉ giúp loại trừ các nguyên nhân thực thể mà còn là cơ hội để điều chỉnh lại nhịp sống, học cách đối diện với áp lực một cách lành mạnh hơn.
"Chúng ta kiếm tiền để sống tốt hơn, chứ không phải sống chỉ để kiếm tiền rồi đánh đổi bằng chính mạng sống", ông Trung khuyến nghị.
