Bé 6 tháng tuổi đục thủy tinh thể bẩm sinh

Bé Linh, 6 tháng tuổi, đục thủy tinh thể và bệnh tim bẩm sinh do mẹ nhiễm CMV trong thai kỳ, được bác sĩ phẫu thuật khôi phục thị lực.

Mẹ bé từng nhiễm Cytomegalovirus (CMV), một loại virus có thể truyền từ mẹ sang thai nhi qua nhau thai, ảnh hưởng quá trình hình thành nhiều cơ quan, trong đó có mắt và tim. Thủy tinh thể hai mắt đục trắng toàn bộ, màng bao ngoài mặt trước thủy tinh thể bị xơ hóa, bé không có phản xạ nhìn đồ vật.

Trẻ đục thủy tinh thể hai mắt thường được phẫu thuật trước khoảng 10 tuần tuổi để tránh bỏ lỡ giai đoạn phát triển thị giác. Trường hợp bé Linh khó khăn hơn do 4 tháng tuổi chỉ nặng 3,5 kg, suy dinh dưỡng độ 3 và bệnh nền tim mạch, ảnh hưởng tới điều kiện gây mê - quy trình bắt buộc để thực hiện phẫu thuật ở trẻ nhỏ.

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Thu Hiền, Trưởng khoa Khúc xạ, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, hội chẩn đa khoa và tư vấn dinh dưỡng cho gia đình chăm sóc nâng cao thể trạng hỗ trợ phẫu thuật. Sau 2 tháng, sức khỏe ổn định hơn, bé Linh đủ điều kiện mổ.

PGS Hiền cùng êkíp đa chuyên khoa thống nhất quyết định phẫu thuật cả hai mắt trong một lần (bình thường riêng lẻ từng mắt) nhằm giảm số lần gây mê và phẫu thuật, hạn chế áp lực lên tim, tuần hoàn.

Nhãn cầu của bé chỉ dài khoảng 18 mm, các cấu trúc mắt đều rất nhỏ, không gian thao tác vi phẫu hạn chế đồng thời thủy tinh thể trắng đục khiến việc xử lý phức tạp hơn nhiều so với phẫu thuật đục thủy tinh thể ở người lớn, thường khoảng 5-7 phút/mắt. Bé được gây mê sâu bằng phương pháp đặt mask (mặt nạ) thanh quản, giúp êkíp thực hiện các thao tác vi phẫu chính xác trong suốt cuộc mổ.

PGS Hiền sử dụng hệ thống phẫu thuật chuyên dụng, tán nhuyễn phần thủy tinh thể đục bằng năng lượng siêu âm. Lớp bao thủy tinh thể được bảo tồn để đặt thủy tinh thể nhân tạo. Lớp bao phía sau có thể tiếp tục mờ đục theo thời gian, cản trở đường truyền ánh sáng. Vì vậy, êkíp sử dụng đầu cắt dịch kính để mở phần bao phía sau ngay trong cuộc mổ, hạn chế việc phải can thiệp bổ sung, tiết kiệm chi phí cho gia đình.

Ca mổ hoàn thành trong khoảng một giờ, sớm hơn 45 phút so với dự kiến. Sau một tháng, mắt bé Linh phục hồi rất tốt, giác mạc trong, đồng tử phản xạ tốt, hiện tượng rung giật nhãn cầu giảm rõ rệt và bé đã biết nhìn theo đồ vật trước mắt.

Theo PGS Hiền, do đục thủy tinh thể bẩm sinh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình phát triển thị giác của trẻ. Vì vậy, sau phẫu thuật, bác sĩ sẽ chụp đáy mắt để tầm soát tổn thương võng mạc liên quan đến CMV đồng thời theo dõi thị lực cho trẻ.

Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ nên khám sức khỏe trước khi mang thai, tầm soát các bệnh nhiễm trùng có nguy cơ lây truyền từ mẹ sang thai nhi, trong đó có CMV, đồng thời theo dõi thai kỳ đầy đủ theo hướng dẫn của bác sĩ. Sau sinh, trẻ có yếu tố nguy cơ cần được kiểm tra mắt sớm. Phụ huynh cũng nên đưa trẻ khám chuyên khoa khi phát hiện đồng tử có ánh trắng hoặc đốm trắng, trẻ không nhìn theo khuôn mặt, đồ vật, phản ứng kém với ánh sáng hoặc có bất thường ở mắt.