1.000 bệnh nhân nguy kịch sống sót mỗi năm nhờ kỹ thuật tim phổi nhân tạo

Kỹ thuật oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (ECMO) giúp cứu sống khoảng 1.000 bệnh nhân nguy kịch mỗi năm tại Việt Nam, riêng Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận và điều trị thành công 200 trường hợp.

PGS.TS Đỗ Ngọc Sơn, Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai, công bố số liệu trên ngày 24/9 tại hội thảo Cập nhật ECMO từ lý thuyết đến thực hành. Theo ông Sơn, bác sĩ hiện nay không chỉ vận hành ECMO tại phòng hồi sức tích cực mà mở rộng sang mạng lưới cấp cứu trước viện và hỗ trợ người bệnh ngay ngoài cộng đồng.

ECMO đóng vai trò như lá phổi và trái tim nhân tạo, sử dụng vòng tuần hoàn bên ngoài cơ thể để bơm oxy trực tiếp vào máu rồi luân chuyển đi nuôi các cơ quan khi tim, phổi người bệnh suy kiệt. Thiết bị giữ người bệnh sống sót qua giai đoạn ngặt nghèo nhất, tạo cơ hội cho cơ thể tự hồi phục hoặc chờ thầy thuốc xử lý tận gốc nguyên nhân gây bệnh. Bệnh viện Bạch Mai bắt đầu tiếp cận và ứng dụng kỹ thuật đỉnh cao này từ gần 20 năm trước, biến phương pháp này thành quy trình điều trị thường quy.

Một bước tiến lớn được trung tâm áp dụng gần đây là phương pháp "ECMO thức tỉnh" (VA-ECMO). Khác với quy trình truyền thống vốn buộc người bệnh phải dùng thuốc an thần, giảm đau sâu và đặt ống thở máy xâm lấn, kỹ thuật mới cho phép họ duy trì trạng thái tỉnh táo hoàn toàn. Bác sĩ chỉ cần gây tê tại chỗ để luồn dây dẫn vào mạch máu.

Điển hình, một cô gái 21 tuổi nhập viện do viêm cơ tim cấp chuyển biến nặng. Ê kíp bác sĩ thiết lập hệ thống VA-ECMO trong vòng 30 phút mà không cần gây mê hay cho bệnh nhân thở máy. Nhờ tỉnh táo suốt thời gian chạy máy, cô gái cử động bình thường và phối hợp nhịp nhàng với nhân viên y tế. Sau vài ngày, cơ tim hồi phục sức co bóp, người bệnh ngưng dùng máy và xuất viện về nhà.

Bác sĩ Sơn đánh giá việc bệnh nhân tỉnh táo giúp nhân viên y tế theo dõi sát sao biểu hiện thần kinh, phản xạ hô hấp và huyết động nhằm phát hiện kịp thời các diễn biến bất thường. Giải pháp này hạn chế tối đa nguy cơ nhiễm trùng bệnh viện do đặt ống thở lâu ngày, rút ngắn chu kỳ nằm viện và giảm gánh nặng viện phí. Dẫu vậy, phương pháp thức tỉnh đòi hỏi quy trình tuyển chọn bệnh nhân khắt khe cùng sự phối hợp nhịp nhàng giữa ê kíp hồi sức và can thiệp tim mạch, không thể áp dụng tràn lan cho mọi ca bệnh.

Nhằm chuẩn hóa tay nghề và nhân rộng kỹ thuật ra toàn quốc, Bệnh viện Bạch Mai vừa đưa vào vận hành phòng thực hành mô phỏng theo chuẩn quốc tế. Hệ thống này giả lập nhiều biến cố lâm sàng sát thực tế, tạo môi trường cho y bác sĩ thuần thục các thao tác kết nối đường ống, vận hành bảng điều khiển và bình tĩnh xử lý sự cố mà không đe dọa an toàn người bệnh. Đợt này, đông đảo thầy thuốc từ Đà Nẵng, TP HCM cùng các tỉnh thành đã tới học tập, hướng tới mục tiêu hoàn thiện mạng lưới cấp cứu ECMO rộng khắp cả nước.