Vì sao ung thư vòm họng thường phát hiện muộn?

Người bệnh ung thư vòm họng thường được chẩn đoán ở giai đoạn muộn do triệu chứng không rõ ràng và dễ nhầm lẫn với viêm mũi họng thông thường.

GS.TS.BS Trần Phan Chung Thủy, Giám đốc Trung tâm Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, Chủ tịch Tai Mũi Họng Việt Nam, Chủ tịch Hội Ung thư Đầu Cổ châu Á, cho biết khoảng 70-80% người bệnh ung thư vòm họng được chẩn đoán khi đã ở giai đoạn muộn (giai đoạn 3, 4). Lúc này, triệu chứng bệnh rõ ràng như ngạt mũi một bên, nổi hạch cổ, sụt cân nhanh, mệt mỏi.

Theo GS Chung Thủy, ung thư vòm họng được chẩn đoán muộn do nhiều yếu tố. Ở giai đoạn sớm, các biểu hiện như nghẹt mũi một bên, đau đầu thoáng qua, đau họng rất giống với cảm cúm, viêm mũi họng, dễ nhầm lẫn. Ngoài ra, hạch cổ ở giai đoạn đầu thường không đau, người bệnh tự mua thuốc uống thay vì đi khám. Vòm họng nằm ở vị trí khuất, sâu phía sau mũi họng, khó nhìn thấy bằng mắt nên khi khám họng thông thường dễ bỏ qua, nội soi mới có thể phát hiện tổn thương.

Phát hiện sớm, người ung thư vòm họng có thể được xạ trị tiêu chuẩn hoặc phẫu thuật cắt vòm họng qua nội soi kết hợp hệ thống định vị IGS Navigation ứng dụng AI. Phương pháp này giúp bảo tồn chức năng cho người bệnh giai đoạn sớm mà các kỹ thuật trước đây khó đạt được. Chẩn đoán ở giai đoạn muộn ảnh hưởng đến kết quả điều trị, làm giảm chất lượng sống của người bệnh.

Tại Đại hội Tai Mũi Họng - Phẫu thuật Đầu Cổ Thế giới lần thứ XXIII (IFOS 2026) ở Thổ Nhĩ Kỳ hôm 12-13/9, GS Chung Thủy cho biết dấu ấn sinh học, di truyền kết hợp tầm soát hình ảnh sớm (nội soi dải tần ánh sáng hẹp NBI, I-Scan) có thể giúp bác sĩ dự đoán nguy cơ mắc bệnh ở giai đoạn rất sớm, trước thời điểm chẩn đoán lâm sàng thông thường 6-12 tháng, ngay cả khi người bệnh chưa có triệu chứng.

GS dẫn một nghiên cứu về ung thư vòm họng tại Việt Nam phân tích biến thể gene ở người nhiễm virus Epstein-Barr (EBV). Kết quả cho thấy kiểu gene "G"và "GG" có vai trò bảo vệ, giảm nguy cơ mắc ung thư vòm họng so với nhóm không mang kiểu gene này. Từ dấu ấn sinh học này, bác sĩ có thể xây dựng chiến lược tầm soát có định hướng, phân tầng nhóm nguy cơ cao, tập trung vào nhóm thực sự cần theo dõi sát thay vì tầm soát đại trà.

Ung thư vòm họng là một trong những bệnh ung thư thường gặp. Theo Globocan năm 2022, Việt Nam ghi nhận khoảng 5.610 ca mắc mới mỗi năm, chiếm 3,1% tổng số ca ung thư và đứng thứ 9 về tỷ lệ mắc ung thư nói chung trên cả nước.

Cơ chế gây ra ung thư vòm họng gồm ba yếu tố tác động nhiễm virus Epstein-Barr (EBV) - nguyên nhân hàng đầu, yếu tố di truyền và môi trường (phơi nhiễm chất gây ung thư như nitrosamine...).

Đại hội Tai Mũi Họng - Phẫu thuật Đầu Cổ Thế giới là một trong những kỳ hội nghị lớn nhất của chuyên ngành, tổ chức 4 năm một lần. Trong đại hội năm nay, GS Chung Thủy được bầu vào Ban Chấp hành Liên đoàn Tai Mũi Họng Thế giới, giữ cương vị Đại diện vùng Đông Nam Á - châu Đại Dương.