Trẻ sinh non cần bổ sung sắt đến khi nào?

Con tôi sinh non 34 tuần, nay một tháng tuổi, đang uống sắt nhưng vẫn bị thiếu máu. Con cần uống bổ sung sắt đến khi nào? (Hồng, Đà Nẵng)

Trả lời:

Sắt có vai trò thiết yếu trong việc tạo ra hemoglobin (chất vận chuyển oxy), hỗ trợ sự phát triển của não bộ và hệ thần kinh. Trẻ sinh non bỏ lỡ giai đoạn tích lũy sắt chủ yếu ở ba tháng cuối thai kỳ, đặc biệt tuần 36-40. Tình trạng này dẫn đến lượng sắt dự trữ trong cơ thể thấp hơn, do đó nhu cầu về sắt cao hơn so với trẻ sinh đủ tháng.

Trong khi đó, ở giai đoạn đầu sau sinh, tủy xương bắt đầu nhiệm vụ tạo máu nhưng hoạt động chưa tối đa, tốc độ hồng cầu phá hủy nhanh hơn tốc độ tủy xương tạo mới, gây thiếu máu sinh lý ở trẻ sinh non. Sữa mẹ chứa ít sắt không đáp ứng đủ nhu cầu phát triển của trẻ. Một số trẻ nhẹ cân hoặc mắc bệnh nặng ban đầu được nhận dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch, cũng có thể thiếu lượng sắt cần thiết.

Nếu không được bổ sung đầy đủ, trẻ có thể bị thiếu sắt hoặc thiếu máu do thiếu sắt, làm giảm khả năng vận chuyển oxy, nguy cơ ảnh hưởng đến sự phát triển thần kinh.

Đối với trẻ sinh non, việc bổ sung sắt thường được duy trì đến khoảng 12 tháng tuổi. Thời gian điều trị, liều lượng phụ thuộc vào tuổi thai, cân nặng lúc sinh, chế độ ăn, kết quả xét nghiệm máu.

Bác sĩ sẽ theo dõi định kỳ các chỉ số hemoglobin và ferritin trong máu để đánh giá tình trạng thiếu máu cũng như dự trữ sắt của trẻ, đặc biệt ở nhóm chậm tăng cân, từng truyền máu... Phụ huynh không tự ý ngưng thuốc hoặc điều chỉnh liều lượng dựa trên lượng sữa trẻ uống hàng ngày.

Đặc biệt, trẻ đang uống sắt nhưng vẫn thiếu máu như trường hợp của con bạn cần được bác sĩ đánh giá lại, thay vì chỉ kéo dài hoặc tự tăng liều sắt. Thiếu máu ở trẻ sinh non không phải lúc nào cũng do thiếu sắt mà có thể liên quan đến mất máu, tình trạng viêm, bệnh lý huyết học hoặc những nguyên nhân khác.

Trẻ sinh non sau khi vượt qua giai đoạn hồi sức vẫn cần được theo dõi định kỳ về tăng trưởng, dinh dưỡng, tình trạng thiếu máu và các vấn đề sức khỏe liên quan đến sinh non. Việc bổ sung sắt, vitamin và vi chất được điều chỉnh theo cân nặng, chế độ nuôi dưỡng và kết quả xét nghiệm ở từng thời điểm.

Bạn nên cho bé uống sắt lúc bụng đói (trước khi bú 30-60 phút) hoặc giữa hai cữ bú, không uống sắt ngay cùng lúc với cữ sữa vì canxi trong sữa làm giảm hấp thu sắt. Khi trẻ uống sắt, phân có thể chuyển sang màu xanh đen hoặc xám đen là phản ứng bình thường, không đáng lo. Phụ huynh nên đưa trẻ tái khám đúng hẹn để bác sĩ xét nghiệm máu, từ đó điều chỉnh liều sắt phù hợp với tốc độ tăng cân của bé.

Thiếu sắt gây suy giảm vận chuyển oxy, ảnh hưởng thần kinh, nhưng dư thừa sắt cũng tiềm ẩn nguy cơ nguy hiểm như tổn thương đường tiêu hóa, ngộ độc sắt cấp tính, tăng nguy cơ nhiễm trùng hoặc cản trở hấp thu các khoáng chất khác. Do đó, liều lượng và thời gian sử dụng sắt bắt buộc phải do bác sĩ chỉ định riêng cho từng trẻ, bố mẹ không tự ý tăng liều khi thấy trẻ còn thiếu máu hoặc tự ngừng thuốc khi xét nghiệm cải thiện.

Với bé sinh non 34 tuần, một tháng tuổi và hiện vẫn thiếu máu, bạn nên đưa bé tái khám với bác sĩ Sơ sinh để xác định mức độ và nguyên nhân thiếu máu, kiểm tra chế độ dinh dưỡng, tốc độ tăng cân và liều sắt đang sử dụng. Nếu bé có các biểu hiện như lừ đừ, bỏ bú, nôn trớ liên tục, thở nhanh hoặc co lõm ngực, da xanh xao, tiểu ít, tiêu chảy, đi tiêu có máu... bạn cần đưa bé đến bệnh viện khám ngay.

Trung tâm Sơ sinh
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM