Giảm cân nhanh nhưng không duy trì được
Bác sĩ Dương Thị Phượng, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đại học Y Dược cơ sở Linh Đàm (Hà Nội) cho biết từng tiếp nhận một bệnh nhân 23 tuổi, nặng khoảng 90kg, BMI gần 30.
Trước khi đến bệnh viện, nam thanh niên tự áp dụng phương pháp nhịn ăn gián đoạn 16:8 để giảm cân. Với cách này, người bệnh nhịn ăn trong 16 giờ và chỉ ăn trong khoảng 8 giờ mỗi ngày.
Thời gian đầu, phương pháp mang lại hiệu quả rõ rệt khi anh giảm khoảng 6kg. Tuy nhiên, sau một thời gian, cân nặng bắt đầu chững lại. Việc phải nhịn ăn kéo dài khiến anh cảm thấy mệt mỏi, căng thẳng và ngày càng khó duy trì.
Không thể tiếp tục chế độ ăn, người bệnh quay lại cách ăn uống thông thường. Cân nặng theo đó nhanh chóng tăng trở lại.
Điều khiến nam thanh niên bất ngờ là kết quả kiểm tra sức khỏe sau đó cho thấy đường huyết tăng, ở mức tiền đái tháo đường.
Sau khi đánh giá tình trạng dinh dưỡng và chuyển hóa, bác sĩ không yêu cầu người bệnh tiếp tục nhịn ăn nghiêm ngặt mà điều chỉnh lại khẩu phần theo hướng giảm năng lượng nhưng vẫn bảo đảm lượng thức ăn phù hợp.
Người bệnh được tăng cường chất xơ, lựa chọn những thực phẩm có mật độ năng lượng thấp và sắp xếp khẩu phần hợp lý. Nhờ vậy, lượng thức ăn vẫn tương đối nhiều nhưng tổng năng lượng nạp vào được kiểm soát, giúp người bệnh no lâu và hạn chế cảm giác thèm ăn.
Song song với chế độ ăn, bác sĩ khuyến khích người bệnh tăng cường hoạt động thể lực để nâng mức tiêu hao năng lượng.
Sau khi thay đổi cách ăn uống và kết hợp vận động, tình trạng kháng insulin của nam thanh niên cải thiện, đường huyết được kiểm soát tốt hơn, chưa tiến triển thành đái tháo đường. Cân nặng tiếp tục giảm ở mức có kiểm soát.
Hiểu đúng nhịn ăn gián đoạn
Bác sĩ Phượng cho rằng nhịn ăn gián đoạn hay chế độ ăn low-carb đều có thể giúp giảm cân nhanh trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, hiệu quả ban đầu không đồng nghĩa với việc phương pháp đó phù hợp để duy trì lâu dài.
Với chế độ 16:8, người thực hiện phải nhịn ăn trong 16 giờ, đồng nghĩa có thể bỏ một bữa, thường là bữa sáng. Nếu việc nhịn ăn khiến cơ thể mệt mỏi hoặc người bệnh không thể duy trì, phương pháp này khó mang lại hiệu quả lâu dài.
Đặc biệt, những người đã có tình trạng kháng insulin không nên tự ý áp dụng các chế độ ăn quá khắt khe mà chưa được đánh giá và tư vấn phù hợp.
Theo bác sĩ Phượng, một quan niệm phổ biến khi giảm cân là muốn giảm bao nhiêu năng lượng thì phải cắt bỏ tương ứng một bữa ăn. Đây không phải cách duy nhất. Nếu bạn có mục tiêu là giảm khoảng 500 kcal mỗi ngày có thể vẫn duy trì 3 bữa ăn nhưng điều chỉnh lượng thực phẩm và cách lựa chọn món ăn để tổng năng lượng thấp hơn trước.
“Nguyên tắc giảm cân khoa học là giảm tổng năng lượng trong khẩu phần ăn hằng ngày, đồng thời tăng tiêu hao năng lượng thông qua hoạt động thể lực, thay vì nhịn ăn hoặc bỏ bữa một cách cực đoan”, bác sĩ Phượng nhấn mạnh.
