Anh Hải Minh (42 tuổi, Hà Nội) có tiền sử chỉ số axit uric máu tăng cao. Vừa bắt đầu kỳ nghỉ, anh cùng bạn bè đã đưa con đi biển “chơi chuyến vét” trước thềm năm học mới.
Cho rằng "chỉ cần bỏ nội tạng và ăn cá tươi là an toàn", anh đã thoải mái thưởng thức các món tôm, ngêu, cua cùng vài cốc bia lạnh. Chỉ vài giờ sau bữa ăn, khớp ngón chân cái của anh bắt đầu sưng tấy, đau nhức dữ dội khiến anh không thể đi lại. Anh buộc phải gọi bác sĩ cầu cứu uống thuốc cấp.
Trường hợp của anh Minh là ví dụ điển hình cho thấy sự chủ quan phổ biến trước tác động cộng hưởng vô cùng nguy hiểm từ bia và thực phẩm giàu purin.
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng) cho biết, quá trình chuyển hóa purin trong cơ thể sẽ tạo ra axit uric.
Hải sản cùng nhiều loại thực phẩm giàu đạm khác vốn chứa hàm lượng purin rất cao. Trong khi đó, chất cồn trong rượu bia khi nạp vào cơ thể lại kích thích tăng sản xuất axit uric, đồng thời làm giảm nghiêm trọng khả năng đào thải chất này qua đường thận.
Việc uống bia trong bữa ăn nhiều hải sản sẽ tạo ra "tác động kép": Vừa đưa một lượng lớn purin vào cơ thể, vừa làm xáo trộn và suy giảm cơ chế đào thải tự nhiên, khiến nồng độ axit uric trong máu tăng vọt nhanh chóng.
Đáng ngại là, nhiều người bệnh thường lầm tưởng rằng chỉ cần kiêng nội tạng động vật là có thể thoải mái tiêu thụ các loại hải sản. Thực tế, hàm lượng purin giữa các loại hải sản có sự chênh lệch đáng kể. Những loại như cá cơm, cá mòi, cá trích hay một số dòng cá nhỏ chứa lượng purin cực kỳ cao. Tôm, cua, ngao, sò cũng chứa lượng purin đáng kể tùy thuộc vào chủng loại và khối lượng khẩu phần.
“Một lầm tưởng nguy hại khác là suy nghĩ "chỉ uống chút bia thì không sao" hoặc dùng bia nhẹ, bia không màu sẽ an toàn. Mức độ ảnh hưởng thực chất phụ thuộc vào cơ địa và tình trạng bệnh của từng người.
Với những ai đã được chẩn đoán mắc gout hoặc đang trong giai đoạn xuất hiện cơn cấp, việc nạp bất kỳ lượng rượu bia nào cũng có thể trở thành mồi lửa kích hoạt đợt viêm khớp dữ dội”, PGS.TS Hưng nói.
Người có nguy cơ gout nên ăn hải sản thế nào?
Theo chuyên gia, người bệnh không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn mọi loại hải sản khỏi chế độ ăn nếu bệnh đang được kiểm soát.
Theo đó, người dân có thể ăn khẩu phần vừa phải, tránh ăn quá nhiều trong một lần; Luân phiên hải sản với các nguồn protein khác như trứng, sữa và một số loại thịt phù hợp; Hạn chế các loại hải sản giàu purin.
Đặc biệt, người có nguy cơ không dùng nhiều nước luộc, nước hầm hoặc nước dùng cô đặc từ thịt, cá, hải sản và hạn chế tối đa bia và các loại rượu, đặc biệt khi axit uric đang cao hoặc bệnh thường xuyên tái phát.
Nếu xuất hiện các triệu chứng điển hình như đau dữ dội, sưng, nóng, đỏ ở khớp, đặc biệt ở khớp ngón chân cái, người bệnh nên đi khám để được đánh giá. Với bệnh nhân đã được chẩn đoán gout cần tuân thủ điều trị và theo dõi axit uric theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc hạ axit uric chỉ vì cảm thấy hết đau.
