Phác đồ tăng cân cho thiếu niên suy dinh dưỡng

Nhật, 14 tuổi, biếng ăn kéo dài, nặng 31,5 kg, sau 3 tháng điều trị suy dinh dưỡng tăng gần 4 kg.

ThS.BS Hoàng Thị Hằng, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết Nhật cao 155,5 cm, chỉ số khối cơ thể (BMI) 13 kg/m², thấp hơn mức bình thường lứa tuổi khoảng 18-19 kg/m². Gia đình cho biết Nhật hay ốm vặt, từ 12 tuổi chỉ tăng khoảng 1 kg mỗi năm.

Bác sĩ Hằng đánh giá khẩu phần ăn của Nhật ăn ít, chủ yếu là thịt và trứng, gần như không có hải sản và ít uống sữa. "Trẻ chỉ đáp ứng khoảng 50% nhu cầu năng lượng, chế độ ăn thiếu đạm và kém đa dạng", bác sĩ nói.

Để đánh giá toàn diện dinh dưỡng và tăng trưởng, bác sĩ chỉ định thực hiện các xét nghiệm vi chất dinh dưỡng, phân tích thành phần cơ thể bằng phương pháp trở kháng điện sinh học, đo mật độ khoáng xương bằng kỹ thuật Dexa. Kết quả cho thấy trẻ thiếu vitamin D và kẽm - hai vi chất quan trọng đối với quá trình hấp thu canxi, khoáng hóa xương, tăng trưởng chiều cao và giúp trẻ ăn ngon miệng. Khối lượng cơ xương của trẻ thấp, tỷ lệ mỡ cơ thể chỉ 10,9%, phản ánh tình trạng thiếu năng lượng kéo dài. Mật độ xương cũng thấp hơn đáng kể so với trẻ cùng tuổi.

Bác sĩ Hằng chẩn đoán bé Nhật suy dinh dưỡng, đau xương tăng trưởng do thiếu hụt năng lượng, protein và vi chất kéo dài.

Theo bác sĩ Hằng, trẻ trai 14 tuổi đang trong giai đoạn dậy thì thường tăng 4-6 kg và 7-8 cm mỗi năm. Nếu chế độ ăn thiếu năng lượng, cơ thể phải huy động cả mỡ và khối cơ để duy trì hoạt động, khiến trẻ gầy yếu, dễ mệt, giảm sức bền và sức đề kháng. Tình trạng kéo dài có thể ảnh hưởng đến tăng trưởng chiều cao, mật độ xương và khiến trẻ bỏ lỡ giai đoạn phát triển quan trọng.

Bác sĩ xây dựng phác đồ dinh dưỡng cá thể hóa, đảm bảo đủ năng lượng và cân đối các nhóm chất cho Nhật. Chế độ ăn tăng thực phẩm giàu protein như thịt, cá, trứng, sữa, đa dạng món ăn và thay đổi cách chế biến phù hợp khẩu vị. Trẻ bổ sung thêm 20 g protein mỗi ngày cùng enzyme tiêu hóa, vitamin D, kẽm và vitamin tổng hợp để hỗ trợ hấp thu, bổ sung vi chất.

Sau 3 tháng điều trị, Nhật tăng 3,7 kg và cao thêm 2 cm. Khẩu phần ăn cải thiện, từ đáp ứng khoảng 50% nhu cầu lên gần 80%. Trẻ ăn đa dạng hơn, uống sữa và bổ sung các nguồn đạm trước đây thường từ chối, tình trạng đau mỏi chân giảm, ngủ ngon hơn.

Theo bác sĩ Hằng, điều trị giúp Nhật tăng cân, đủ năng lượng và dưỡng chất để phục hồi khối cơ, sức khỏe xương, từ đó bắt kịp đà tăng trưởng tuổi dậy thì. Thời điểm này là giai đoạn "vàng" cuối cùng giúp trẻ đạt khoảng 20-25% chiều cao trưởng thành và tích lũy 40-60% khối lượng xương đỉnh.

Khi trẻ tăng cân, tăng chiều cao chậm, biếng ăn kéo dài, đau mỏi xương khớp, ngủ không ngon hoặc thường xuyên mệt mỏi cần được khám chuyên khoa dinh dưỡng để được đánh giá toàn diện.