Chứng song thị (nhìn đôi) là hiện tượng nhìn thấy hai hoặc nhiều hình ảnh cùng lúc, có thể xuất hiện đột ngột ở một hoặc cả hai mắt. Nguyên nhân có thể liên quan đến các rối loạn trong hệ thống thị giác. Dưới đây là những nguyên nhân thường gặp.
Bất thường thủy tinh thể
Thủy tinh thể đóng vai trò như thấu kính tự nhiên của mắt, giúp hội tụ ánh sáng chính xác lên võng mạc để tạo hình ảnh rõ nét. Khi thủy tinh thể đục hoặc mờ, ánh sáng truyền vào mắt bị sai lệch, khiến hình ảnh không còn rõ ràng và nhìn một thành hai. Tình trạng này thường kéo dài cho đến khi đục thủy tinh thể được điều trị.
Tổn thương giác mạc
Vòm trong suốt ở phía trước mắt (giác mạc) có thể bị tổn thương. Các tình trạng như khô mắt, sẹo giác mạc, nhiễm trùng hoặc loạn thị làm bề mặt giác mạc không đều, từ đó gây ra hiện tượng song thị.
Các vấn đề về cơ mắt
Cơ mắt có nhiệm vụ điều khiển và phối hợp chuyển động hai mắt theo các hướng lên, xuống, sang trái hoặc phải. Khi một hoặc nhiều cơ mắt bị yếu hay liệt, hai mắt không còn thẳng hàng, gây ra hiện tượng nhìn đôi và đôi khi dẫn đến lác mắt.
Nhìn đôi theo chiều dọc (một hình chồng lên hình kia) thường liên quan đến bệnh Graves - một rối loạn tuyến giáp ảnh hưởng đến các cơ vận nhãn. Trong khi đó, nhìn đôi theo chiều ngang (hai hình ảnh song song) thường gặp khi có tổn thương dây thần kinh vận nhãn, đặc biệt là liệt dây thần kinh số 6, khiến mắt không thể nhìn ra ngoài và lệch vào trong.
Nhìn đôi rõ hơn khi nhìn xa thường gợi ý liệt dây thần kinh số 6, còn nhìn đôi tăng khi nhìn gần có thể liên quan đến rối loạn phối hợp các cơ vận nhãn hoặc tổn thương các dây thần kinh vận nhãn khác.
Các vấn đề về dây thần kinh sọ
Các dây thần kinh sọ chịu trách nhiệm điều khiển chuyển động của mắt gồm dây thần kinh số 3, 4 và 6. Khi các dây thần kinh này bị tổn thương hoặc rối loạn dẫn truyền, hai mắt không phối hợp nhịp nhàng, dẫn đến hiện tượng nhìn đôi. Nguyên nhân có thể liên quan đến các bệnh lý thần kinh như hội chứng Guillain-Barré, bệnh đa xơ cứng hoặc các rối loạn thần kinh - cơ như nhược cơ.
Các vấn đề về não
Não bộ có nhiệm vụ tiếp nhận và xử lý tín hiệu thị giác từ mắt. Các rối loạn tại não như đau nửa đầu, khối u, phình động mạch, đột quỵ, nhiễm trùng hoặc chấn thương đầu có thể làm gián đoạn quá trình này, dẫn đến hiện tượng nhìn đôi. Trong một số trường hợp, song thị có thể tự cải thiện. Tuy nhiên, nếu liên quan đến các bệnh lý tiềm ẩn như cường giáp hoặc đa xơ cứng, cần điều trị nguyên nhân. Khi mắt bị lệch do rối loạn cơ vận nhãn, phẫu thuật cơ mắt có thể được cân nhắc để cải thiện thị lực.
