Theo bác sĩ Đinh Trần Ngọc Mai, Khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, cơ thể con người cần một lượng đầy đủ các nhóm chất dinh dưỡng thiết yếu để duy trì sức khỏe tối ưu.
Các nhóm chất này bao gồm tinh bột, là nguồn năng lượng chính cho mọi hoạt động hàng ngày, đặc biệt cần thiết cho hoạt động của não bộ và cơ bắp. Đạm đóng vai trò quan trọng trong việc tái tạo và sửa chữa các mô, đồng thời hỗ trợ mạnh mẽ hệ miễn dịch, đặc biệt cực kỳ quan trọng đối với bệnh nhân ung thư khi cơ thể cần sức đề kháng cao.
Chất béo không chỉ cung cấp năng lượng dự trữ mà còn giúp hấp thụ các vitamin tan trong dầu như A, D, E, K. Bên cạnh đó, vitamin và khoáng chất giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ quá trình trao đổi chất, chống lại các tác nhân gây bệnh. Cuối cùng, chất xơ cải thiện chức năng tiêu hóa và giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính, bao gồm ung thư ruột kết.
Do đó, việc nhịn đói hoặc loại bỏ hoàn toàn các nguồn thực phẩm quan trọng như cơm (tinh bột) và thịt (đạm) có thể dẫn đến thiếu hụt nghiêm trọng năng lượng và protein, gây suy giảm miễn dịch và mất cơ, điều này đặc biệt nguy hiểm đối với bệnh nhân ung thư hoặc những người đang tìm cách phòng bệnh.
Thói quen ăn uống tăng nguy cơ ung thư
Bác sĩ Mai cũng chỉ rõ, một số thói quen ăn uống không lành mạnh phổ biến có thể làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư. Việc ăn quá nhiều thịt đỏ (như thịt bò, thịt heo, thịt cừu) và thịt chế biến sẵn (như xúc xích, giăm bông) có thể gia tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng do chứa các hợp chất gây hại sinh ra trong quá trình tiêu hóa. Tương tự, thực phẩm nướng ở nhiệt độ quá cao hoặc bị cháy khét sẽ sản sinh ra các chất như acrylamide và HCAs, có khả năng gây đột biến tế bào.
Thực phẩm đóng hộp và chế biến sẵn cũng là một mối lo ngại khi chúng thường chứa chất bảo quản, phụ gia hoặc hàm lượng muối cao, làm tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hóa. Ngoài ra, chế độ ăn thiếu rau quả dẫn đến thiếu hụt chất chống oxy hóa (như vitamin C, E, carotenoids), từ đó làm giảm khả năng của cơ thể chống lại các gốc tự do - nguyên nhân chính gây ung thư.
Nhịn ăn có ngừa được ung thư?
Việc nhịn ăn không đúng cách, đặc biệt là loại bỏ toàn bộ các nhóm thực phẩm thiết yếu như cơm (tinh bột) và thịt (đạm), không những không có căn cứ khoa học liên quan đến phòng ngừa ung thư mà còn gây ra nhiều tác hại rõ rệt. Những hậu quả tiêu cực bao gồm mất cân bằng dinh dưỡng và thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng, suy giảm miễn dịch và giảm khả năng phục hồi tế bào, dẫn đến mất cơ, suy nhược cơ thể và nguy cơ rối loạn trao đổi chất.
Nếu người dân có ý định thử các phương pháp nhịn ăn đặc biệt (như nhịn ăn gián đoạn), bác sĩ Mai khuyến cáo cần phải có sự hướng dẫn và giám sát chặt chẽ từ bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để đảm bảo phương pháp đó phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân và mục tiêu đề ra.
Thay vì áp dụng các hình thức nhịn đói không khoa học, bác sĩ Mai nhấn mạnh giải pháp tối ưu là lựa chọn một chế độ ăn uống lành mạnh và cân bằng. Cụ thể, nên tăng cường rau xanh, trái cây tươi vì chúng chứa nhiều chất chống oxy hóa và chất xơ có lợi. Đồng thời, cần hạn chế tiêu thụ thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn, thay thế bằng các nguồn đạm lành mạnh hơn như cá, đậu, và các loại hạt.
Phương pháp nấu ăn cũng cần được ưu tiên: hấp, luộc, xào nhanh sẽ tốt hơn so với nướng hoặc chiên rán. Việc sử dụng ngũ cốc nguyên hạt (như gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám) thay vì tinh chế giúp cung cấp chất xơ và nguồn năng lượng bền vững. Cuối cùng, việc kiểm soát và giảm lượng đường, muối trong chế độ ăn là cần thiết để giảm nguy cơ viêm và các bệnh mãn tính khác.
Bà khuyến nghị mọi người nên tham vấn chuyên gia nếu muốn điều chỉnh chế độ ăn của mình để được hướng dẫn phù hợp.
