Gắng sức quá đà kích hoạt vỡ mạch, gây ra xuất huyết não
Sự việc đáng tiếc xảy ra vào ngày 9/8 vừa qua, khi Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang (Hà Nội) tiếp nhận một người đàn ông 61 tuổi gục ngã ngay trên sân cầu lông.
Trước khi vào viện, bệnh nhân đã rơi vào trạng thái ngưng tim. Nhờ được những người xung quanh sơ cứu ép tim kịp thời, ông hồi tỉnh và được chuyển gấp đến bệnh viện bằng xe chuyên dụng. Sau đó, gia đình đã xin chuyển người bệnh lên bệnh viện tuyến trên điều trị chuyên sâu nhưng ông vẫn không qua khỏi.
Kết quả siêu âm tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang ghi nhận bệnh nhân bị xơ vữa và hẹp 40% động mạch vành. Khai thác tiền sử bệnh lý cho thấy người đàn ông này đã phát hiện mắc bệnh tim mạch từ một tháng trước. Tuy nhiên, bệnh nhân không tuân thủ uống thuốc theo chỉ định và không nhập viện can thiệp sớm.
Trường hợp của nam bệnh nhân khiến không ít người đang điều trị bệnh lý tim mạch hay cao huyết áp băn khoăn về việc có nên tiếp tục tập luyện thể thao?
Giải đáp thắc mắc này, TS. BS Tạ Quang Thành, Phó Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Hà Nội cho biết, khi chúng ta vận động ở cường độ rất cao, cơ thể sẽ lập tức kích hoạt một chuỗi phản ứng sinh lý mạnh mẽ. Đó là sự gia tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm khiến nhịp tim, cung lượng tim và huyết áp đều tăng vọt, kéo theo áp lực lớn lên thành mạch máu.
“Đối với những người có sẵn bệnh lý mạch máu não hoặc thành mạch yếu, áp lực tăng đột ngột này có thể kích hoạt hiện tượng vỡ mạch, gây ra xuất huyết não. Ở những bệnh nhân bị xơ vữa động mạch, rung nhĩ hoặc có bệnh tim nền, việc gắng sức quá đà cũng góp phần tạo điều kiện cho tình trạng thiếu máu não cấp xảy ra, dù cơ chế sinh lý chuyển hóa phức tạp hơn", Tiến sĩ Thành nói.
Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo người dân không tự ý tham gia các môn thể thao cường độ cao nếu chưa trải qua quá trình đánh giá toàn diện về hệ tim mạch, não và mạch máu từ bác sĩ chuyên khoa.
Tập luyện có kiểm soát
Hiệp hội Tim mạch châu Âu, Hiệp hội Tim mạch Mỹ khẳng định hoạt động thể lực là một phần bắt buộc và không thể thiếu trong liệu trình điều trị tăng huyết áp cũng như các bệnh tim mạch.
“Luyện tập có cấu trúc hợp lý giúp kiểm soát huyết áp và giảm thiểu rủi ro biến cố. Nguyên tắc cốt lõi là không cấm vận động nhưng bệnh nhân phải kiểm soát tốt bệnh nền, được bác sĩ đánh giá nguy cơ và tăng dần cường độ tập luyện một cách từ từ”, Tiến sĩ Thành nhấn mạnh.
Mới đây, Bộ Y tế cũng ban hành cẩm nang chăm sóc sức khỏe hướng dẫn hoạt động thể lực đối với từng nhóm đối tượng trong đó có người mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tim mạch, ung thư…
“Việc duy trì thể dục đều đặn sẽ giảm nguy cơ đột quỵ về lâu dài. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nhấn mạnh hoạt động thể lực thường xuyên giúp giảm 20-30% nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ, trong khi những người lười vận động phải đối mặt với nguy cơ tử vong cao hơn đáng kể”, Tiến sĩ Thành dẫn chứng.
Tuy nhiên, ông cho rằng, ranh giới giữa lợi ích và rủi ro lại nằm ở cụm từ "gắng sức cấp tính quá mức". Một đợt vận động rất mạnh và đột ngột ở người mắc bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp chưa được kiểm soát tốt có thể trở thành yếu tố khởi phát một cơn đột quỵ cấp.
Do đó, việc vận động ở người có bệnh tim mạch cần phải được cá thể hóa, tức là thiết kế riêng dựa trên tình trạng bệnh, mức độ nguy cơ và khả năng chịu đựng thực tế của từng bệnh nhân, tránh tâm lý nôn nóng hay tập luyện quá sức.
