Ngồi lâu ảnh hưởng sinh lý nam thế nào?

Tôi 35 tuổi, làm việc văn phòng mỗi ngày ngồi 8-10 tiếng, gần đây nặng bìu, mỏi lưng, thỉnh thoảng đau âm ỉ vùng đáy chậu. Ngồi nhiều có làm tinh trùng yếu, giảm khả năng có con? (Hùng, TP HCM)

Trả lời:

Ngồi lâu có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản nam giới, nhưng không đồng nghĩa cứ ngồi nhiều là tinh trùng yếu hay vô sinh. Khả năng sinh sản còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cân nặng, mức độ vận động, giấc ngủ, stress, bệnh lý vùng bìu và tình trạng sức khỏe tổng thể.

Ngồi nhiều khiến cơ thể ít vận động, tăng áp lực lên vùng đáy chậu, có thể làm xuất hiện cảm giác nặng bìu, đau âm ỉ tầng sinh môn hoặc khó chịu vùng chậu ở một số người.

Một yếu tố đáng lưu ý là nhiệt độ vùng bìu. Tinh hoàn cần môi trường mát hơn thân nhiệt để sản xuất tinh trùng tối ưu. Việc ngồi lâu, mặc quần quá bó, đặt laptop lên đùi, lái xe đường dài hoặc sử dụng ghế sưởi có thể làm tăng nhiệt vùng bìu. Nghiên cứu đăng trên Human Reproduction cho thấy sử dụng laptop trên đùi làm tăng đáng kể nhiệt độ bìu do nhiệt từ máy và tư thế khép đùi khi ngồi.

Tuy nhiên, không nên hiểu rằng chỉ ngồi nhiều vài ngày là chất lượng tinh trùng suy giảm ngay. Quá trình sinh tinh kéo dài khoảng 2-3 tháng, nên ảnh hưởng của lối sống thường tích lũy theo thời gian và kết hợp với nhiều yếu tố khác.

Chất lượng tinh trùng không chỉ phụ thuộc vào thời gian ngồi mà còn chịu tác động của tuổi tác, dinh dưỡng, béo phì, hút thuốc, rượu bia, thiếu ngủ, căng thẳng, nội tiết và các bệnh lý như giãn tĩnh mạch thừng tinh.

Các nghiên cứu gần đây ghi nhận lối sống ít vận động có thể liên quan đến sức khỏe sinh sản nam giới, song mối liên hệ giữa thời gian ngồi và chất lượng tinh dịch chưa hoàn toàn thống nhất. Vì vậy, ngồi lâu không phải là "bản án" đối với khả năng sinh sản, nhưng là một yếu tố nguy cơ cần điều chỉnh, nhất là khi đi kèm ít vận động, thừa cân hoặc bệnh lý vùng bìu.

Nam giới nên đi khám nam khoa nếu có nặng bìu kéo dài, đau tinh hoàn, đau vùng chậu trên ba tháng, sờ thấy búi tĩnh mạch vùng bìu, tinh hoàn nhỏ, rối loạn cương, giảm ham muốn, tinh dịch bất thường hoặc vợ chồng quan hệ đều đặn trên một năm chưa có thai. Nếu người vợ từ 35 tuổi trở lên, nên khám sau 6 tháng chưa có thai.

Thực tế, tôi từng khám cho một nam giới 37 tuổi làm công nghệ, ngồi 8-10 tiếng mỗi ngày, ít vận động và thường nặng bìu cuối ngày. Hai vợ chồng thả thai gần một năm chưa có con. Kết quả cho thấy bệnh nhân thừa cân, giảm nhẹ độ di động của tinh trùng và có giãn tĩnh mạch thừng tinh trái mức độ nhẹ đến vừa. Trong trường hợp này, ngồi lâu không phải nguyên nhân duy nhất, nhưng là yếu tố lối sống cần điều chỉnh cùng với cân nặng, vận động, giấc ngủ và điều trị bệnh lý đi kèm.

Để giảm tác hại của việc ngồi nhiều, nên đứng dậy vận động 3-5 phút sau mỗi 45-60 phút làm việc, đi bộ hoặc giãn cơ vùng hông và lưng, tránh đặt laptop lên đùi, không mặc quần quá bó, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia và không hút thuốc. Không nên tự ý sử dụng testosterone, thuốc hay thực phẩm chức năng với mục đích "tăng tinh trùng" khi chưa được bác sĩ đánh giá.

Tóm lại, ngồi 6-8 tiếng mỗi ngày có thể góp phần làm tăng nhiệt vùng bìu, ảnh hưởng tuần hoàn vùng chậu và gây khó chịu ở cơ quan sinh dục, nhưng không phải nguyên nhân trực tiếp khiến tinh trùng yếu hay vô sinh. Điều quan trọng là duy trì lối sống lành mạnh, vận động thường xuyên và đi khám khi có triệu chứng hoặc chậm có con.

TS.BS.CK2
Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men's Health