Nếu không nhận diện và xử trí kịp thời, tình trạng này biến chuyển cực kỳ nhanh, gây mất máu nghiêm trọng và đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Cụ ông N.V.T. (75 tuổi, Hà Nội), có tiền sử tăng huyết áp và thoái hóa khớp nhiều năm. Cụ T. bất ngờ lên cơn chóng mặt, loạng choạng rồi ngã gục ngay tại phòng khách. Gia đình vội vã đưa cụ đến cấp cứu vì nghi ngờ đột quỵ não.
Tuy nhiên, kết quả chụp cắt lớp vi tính sọ não lại không phát hiện bất kỳ tổn thương hay ổ xuất huyết nào. Chỉ đến khi các bác sĩ thăm khám kỹ lâm sàng, nhận thấy da niêm mạc bệnh nhân nhợt nhạt, huyết áp tụt, chỉ số xét nghiệm cho thấy hồng cầu giảm sâu… bệnh nhân mới được xác định viêm loét dạ dày kèm xuất huyết. Nguyên nhân bắt nguồn từ việc sử dụng thuốc giảm đau kéo dài điều trị bệnh khớp.
Trao đổi với PV VietNamNet, BS.CKI Lê Phượng Hoàng, Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Lão khoa, Bệnh viện Phục hồi chức năng Hà Nội, xuất huyết tiêu hóa ở người cao tuổi là một cấp cứu nội khoa thường gặp, tuy nhiên việc chẩn đoán sớm lại không phải lúc nào cũng dễ dàng.
Khác với người trẻ, xuất huyết tiêu hóa thường bộc phát dữ dội với các triệu chứng điển hình như đau bụng liên tục, nôn ra máu tươi hoặc đi ngoài phân đen rõ rệt. Ngược lại, ở người lớn tuổi, các dấu hiệu lại diễn tiến vô cùng kín đáo và âm thầm, khiến việc chẩn đoán bị muộn và làm tăng nguy cơ biến chứng.
Người bệnh cao tuổi khi bị chảy máu đường tiêu hóa thường chỉ xuất hiện những biểu hiện mệt mỏi toàn thân như hoa mắt, chóng mặt, choáng váng, da xanh tái hoặc vã mồ hôi. Nhiều người bệnh có biểu hiện lú lẫn, giảm tỉnh táo, buồn ngủ bất thường, thậm chí ngất xỉu hoặc ngã đột ngột. Cùng với đó là phản ứng tim đập nhanh, hồi hộp, khó thở do cơ thể thiếu máu cấp tính.
Tình trạng đi ngoài phân đen có thể diễn ra nhưng người bệnh không để ý hoặc ngại chia sẻ với con cháu. Đáng lưu ý, nhiều trường hợp hoàn toàn không thấy đau bụng, khiến người thân cũng như bác sĩ dễ chẩn đoán nhầm sang đột quỵ, bệnh lý tim mạch hoặc đơn thuần nghĩ rằng do suy nhược tuổi già.
Giải thích về lý do tại sao người cao tuổi lại có nguy cơ mắc bệnh cao hơn hẳn, BS.CKI Lê Phượng Hoàng cho biết nhóm đối tượng này thường mắc nhiều bệnh lý mãn tính nền như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, rung nhĩ, đái tháo đường hay thoái hóa khớp. Điều này bắt buộc họ phải sử dụng phối hợp nhiều loại thuốc điều trị kéo dài. Trong đó, một số nhóm thuốc phổ biến nguy cơ cao làm tổn thương niêm mạc dạ dày và ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống đông máu của cơ thể.
Cụ thể, các nhóm thuốc chống kết tập tiểu cầu như Aspirin, Clopidogrel cùng thuốc chống đông máu thường được chỉ định cho bệnh nhân tim mạch hay mạch máu não. Khi kết hợp với các loại thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAIDs) được dùng rộng rãi trong điều trị xương khớp, chúng sẽ gây tổn thương lớp niêm mạc bảo vệ dạ dày, đồng thời làm giảm nghiêm trọng khả năng tự cầm máu của cơ thể. Hệ quả là những tổn thương dù rất nhỏ ở ống tiêu hóa cũng có thể chảy máu dai dẳng, dẫn đến tình trạng mất máu cấp hoặc mãn tính nguy hiểm.
Để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm, BS.CKI Lê Phượng Hoàng khuyến cáo người cao tuổi tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc trị khớp không rõ nguồn gốc.
Mọi đơn thuốc chứa thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu hay thuốc kháng viêm đều cần có sự chỉ định tỉ mỉ và theo dõi sát sao từ bác sĩ chuyên khoa.
Bên cạnh đó, người thân cần chú ý quan sát những thay đổi dù nhỏ nhất ở người già. Khi thấy xuất hiện các dấu hiệu mệt mỏi bất thường, da xanh xao, chóng mặt hoặc đi ngoài phân có màu bất thường, cần đưa ngay bệnh nhân tới cơ sở y tế để được thăm khám và can thiệp kịp thời, tránh những hậu quả đáng tiếc.
