Mỡ tích tụ tại nhiều cơ quan
Việt Nam có khoảng 19,5% dân số, tương đương 20 triệu người đang sống chung với thừa cân, béo phì. Đáng chú ý, tỷ lệ thừa cân - béo phì ở Việt Nam đang tăng khoảng 38%, thuộc mức cao nhất trong khu vực Đông Nam Á.
Chia sẻ tại một buổi tọa đàm mới đây, PGS.TS.BS Vũ Thị Thanh Huyền, Trưởng khoa Nội tiết - Cơ xương khớp, Bệnh viện Lão khoa Trung ương (Hà Nội) cho biết béo phì là yếu tố trung tâm thúc đẩy nhiều bệnh đồng mắc về chuyển hóa, tim mạch, cơ học và tâm thần.
Đặc biệt, khi mỡ nội tạng tích lũy quá mức, chất béo có thể tích tụ tại nhiều cơ quan, gây rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng chức năng của các cơ quan này.
-Ở gan: Tình trạng kháng insulin, có thể thúc đẩy gan nhiễm mỡ không do rượu, thậm chí xơ gan.
- Tụy: Mỡ tích tụ liên quan với kháng insulin, làm suy giảm bài tiết insulin và góp phần dẫn đến đái tháo đường type 2.
- Mỡ nội bào: Liên quan đến kháng insulin, ảnh hưởng chức năng ty thể và khả năng tiêu thụ oxy tối đa.
- Mỡ quanh mạch: Gây rối loạn chức năng nội mô, thúc đẩy xơ vữa động mạch.
- Mỡ tại tim: Liên quan đến kháng insulin cơ tim, rối loạn chức năng ty thể, chuyển hóa năng lượng và rối loạn chức năng tâm trương.
Những thay đổi này lý giải vì sao béo phì có thể kéo theo hàng loạt bệnh lý ở nhiều cơ quan.
Theo số liệu được PGS Huyền chia sẻ, ở người có BMI từ 30 kg/m² trở lên, béo phì liên quan với nhiều bệnh đồng mắc. Tỷ lệ tăng huyết áp lên tới 51%, thoái hóa khớp gối 52%, bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu 29%, triệu chứng trào ngược dạ dày - thực quản 35% và hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn khoảng 40%. Đái tháo đường và nhồi máu cơ tim cùng ở mức 21%.
Chỉ thay đổi lối sống, ăn uống chưa đủ
PGS Huyền cho biết điều trị béo phì hiện nay gồm dinh dưỡng, tập luyện, thay đổi hành vi, phẫu thuật, can thiệp nội soi và thuốc. Tuy nhiên, thay đổi lối sống đơn thuần thường chỉ giúp giảm khoảng 3-5% cân nặng và người bệnh dễ tăng cân trở lại.
“Giảm cân và tăng cân chỉ bằng thay đổi lối sống và chế độ ăn là một cuộc chiến không hồi kết”, PGS Huyền nêu.
Sau khi giảm cân, cơ thể xuất hiện những thích ứng sinh học như giảm hormone gây no, tăng hormone gây đói và giảm tiêu hao năng lượng, từ đó thúc đẩy tăng cân trở lại.
Do đó, quản lý cân nặng lâu dài cần những biện pháp tác động vào các đáp ứng chuyển hóa này. Việc điều trị bằng thuốc dài hạn là một phần quan trọng trong quản lý béo phì.
Ngoài ra, việc giảm cân không nên chỉ quan tâm số cân giảm được mà phải chú ý chất lượng giảm cân, cần kết hợp dinh dưỡng và tập luyện để bảo tồn khối nạc, sức mạnh cơ và sức khỏe xương. Bác sĩ Huyền khuyến nghị cần tập kháng lực 2-3 lần/tuần, kết hợp 150-300 phút hoạt động thể lực aerobic mỗi tuần.
Tại toạ đàm, các chuyên gia còn tập trung vào những dữ liệu mới về mối liên hệ giữa béo phì và bệnh tim mạch, những tiến bộ trong điều trị bằng nhóm thuốc incretin, cũng như xu hướng chuyển từ mục tiêu giảm cân đơn thuần sang quản lý béo phì theo nguy cơ, bệnh đồng mắc và mục tiêu bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài. Đáng chú ý, các dữ liệu mới về semaglutide về giảm cân và bảo vệ tim mạch.
