Mỡ tích tụ quanh tim gây hại như thế nào

Mỡ tích tụ quanh tim quá nhiều có thể làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, bệnh mạch vành và nhồi máu cơ tim.

Mỡ quanh tim gồm hai thành phần chính là mỡ ngoại tâm mạc (epicardial adipose tissue - EAT) và mỡ thượng tâm mạc hay mỡ cạnh tim (paracardial adipose tissue - PAT). Trong đó, mỡ ngoại tâm mạc thường nằm giữa cơ tim và màng ngoài tim, bao quanh trực tiếp các động mạch vành. Đây được xem là một dạng mỡ nội tạng đặc biệt do có cùng nguồn gốc phôi thai và đặc tính chuyển hóa tương tự mỡ nội tạng trong ổ bụng.

Theo ThS.BS Ân Tuấn Đạt, khoa Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, không phải lúc nào mỡ quanh tim cũng đều có hại. Ở người khỏe mạnh, lớp mỡ này đóng vai trò như một "tấm đệm sinh học", bảo vệ tim, mạch máu khỏi các tác động cơ học, đồng thời cung cấp năng lượng cho cơ tim hoạt động. Chúng còn tiết ra một số chất có tác dụng chống viêm.

Tuy nhiên, khi lượng mỡ ngoại tâm mạc tích tụ quá mức, làm tăng sản xuất chất trung gian gây viêm như interleukin-6 (IL-6), tumor necrosis factor-alpha (TNF-α) và gốc oxy hóa tự do. Những yếu tố này thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, làm mảng bám hình thành nhanh, dễ mất ổn định. Mỡ quanh tim còn liên quan đến kháng insulin, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, hội chứng chuyển hóa - các yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh tim mạch.

Không chỉ số lượng, mức độ viêm của mỡ quanh tim cũng có ý nghĩa tiên lượng. Mỡ quanh tim càng viêm, nguy cơ mắc bệnh động mạch vành, nhồi máu cơ tim và các biến cố tim mạch nghiêm trọng cao.

Theo bác sĩ Đạt, tích tụ quá mức mỡ quanh tim thường là biểu hiện của rối loạn chuyển hóa toàn thân, phổ biến như thừa cân, béo phì. Tuổi tác, ít vận động, chế độ ăn nhiều năng lượng, nhiều đường và chất béo bão hòa, hút thuốc lá, đái tháo đường type 2, rối loạn mỡ máu và tăng huyết áp cũng có thể làm tăng lượng mỡ quanh tim. Một số người có chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức bình thường vẫn có thể tích tụ nhiều mỡ nội tạng và mỡ quanh tim.

Mỡ quanh tim hầu như không gây triệu chứng đặc hiệu, thường được phát hiện khi khám tim mạch hoặc thực hiện kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh.

Theo bác sĩ Đạt, siêu âm tim có thể ước tính độ dày lớp mỡ quanh tim, CT tim và MRI cho phép đánh giá chính xác hơn thể tích mỡ. Trong đó, CT được sử dụng phổ biến nhất. Hiện chưa có khuyến cáo tầm soát mỡ quanh tim ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, việc đánh giá có thể được cân nhắc ở người béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc rối loạn mỡ máu. Mỡ quanh tim tăng cao được xem là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tim mạch, đặc biệt khi đi kèm các rối loạn chuyển hóa.

Bác sĩ khuyến cáo để hạn chế tích tụ mỡ quanh tim, mỗi người nên duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, kết hợp chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần, ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng và không hút thuốc lá.