Khoảng trống tình dục tuổi xế chiều

Ở tuổi 75, ông Minh thường xuyên thức trắng đêm trong căn phòng vắng, ôm nỗi buồn tủi vì thiếu vắng tình cảm nhưng không dám mở lời với con cháu.

Ông Minh âm thầm tìm đến Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu - Nam học, Bệnh viện E, Hà Nội, để kiểm tra sức khỏe. Khác với những người cùng lứa tuổi thường lo lắng về bệnh huyết áp hay xương khớp, điều khiến ông Minh trăn trở nhất là cảm giác cô đơn, trống trải trong đời sống tinh thần.

Ông thừa nhận bản thân vẫn còn ham muốn, nhưng luôn tự ti: "Già rồi, nói ra người ta cười cho". Không có người chia sẻ khiến ông sống khép kín, dẫn đến mất ngủ kéo dài, tâm trạng thất thường và cảm thấy cơ thể suy nhược nhanh chóng.

Bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu - Nam học, Bệnh viện E, cho biết kết quả xét nghiệm cho thấy nồng độ testosterone của bệnh nhân giảm theo quy luật lão hóa, nhưng nhu cầu tình dục vẫn cao. "Đây hoàn toàn là vấn đề sinh lý bình thường của con người, không phải bệnh lý hay sự lệch lạc", bác sĩ Khải khẳng định.

Tương tự, bà Hạnh (69 tuổi) rơi vào trạng thái "tâm bệnh" dù gia đình đề huề. Sau khi chồng bà mắc bệnh tuyến tiền liệt, đời sống chăn gối của hai vợ chồng gần như nguội lạnh. Không chỉ dừng lại ở chuyện thể xác, sự kết nối tinh thần giữa ông bà cũng biến mất. Cả hai sống chung nhà nhưng không tìm được tiếng nói chung, thường xuyên xảy ra cãi vã. Ở tuổi xế chiều, bà cảm thấy cô độc ngay trong chính ngôi nhà của mình.

Theo bác sĩ Khải, hoạt động tình dục ở người cao tuổi tại Việt Nam thường bị xã hội "quên lãng" hoặc coi là điều cấm kỵ. Nhiều người mặc định "già là không cần sex" và ép mình phải sống mẫu mực cho con cháu noi theo. Tuy nhiên, số liệu từ Đại học Michigan (Mỹ) chỉ ra có đến 40% người từ 65 đến 80 tuổi vẫn duy trì hoạt động tình dục đều đặn. Nghiên cứu của tác giả Lindau công bố trên tạp chí y khoa The New England Journal of Medicine cho thấy, tỷ lệ hoạt động tình dục ở nhóm 65–74 tuổi đạt 53%, và ở nhóm 75–85 tuổi là 26%.

"Đây là khoảng trống tâm lý rất lớn. Nếu người thân không thấu hiểu, đồng cảm, người già rất dễ rơi vào trầm cảm", bác sĩ Khải chia sẻ.

TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam Giới Men's Health, cho biết trung tâm từng tiếp nhận rất nhiều quý ông ngoài 70 tuổi đến khám nam khoa. Phần lớn họ đều có tâm lý e ngại, sợ bị đánh giá hoặc lo lắng liệu cơ thể mình có "bất thường". Nhiều người còn mang gánh nặng bệnh lý nền như tim mạch, huyết áp, hoặc gặp tình trạng "lệch pha" với bạn đời.

Bác sĩ Duy phân tích, ở nam giới, tinh trùng được sản xuất liên tục từ tuổi dậy thì cho đến cuối đời, do đó chức năng sinh sản và nhu cầu sinh lý có thể kéo dài suốt đời. Dù cơ thể lão hóa làm giảm khả năng thích nghi, nhưng đây lại là giai đoạn con người viên mãn nhất về kinh tế, con cái và thời gian trống. Do đó, nhu cầu gần gũi để tận hưởng cuộc sống là hoàn toàn chính đáng. Khoảng 25-30% người trên 60-70 tuổi vẫn duy trì nhu cầu này.

"Tình dục tuổi già nếu điều độ chính là liều thuốc bổ cho cả thể chất lẫn tinh thần. Ngược lại, nếu bị kìm nén, người già dễ lo âu, mặc cảm, tự cô lập mình", bác sĩ Duy nói.

Thực tế tại các phòng khám, rất ít người cao tuổi chủ động trao đổi thẳng thắn về tình dục với bác sĩ. Họ thường "mượn cớ" đi khám các bệnh lý như tiểu đêm, phì đại tuyến tiền liệt, đau lưng để thăm dò. Khi không tìm được sự giải tỏa, nhiều quý ông đã âm thầm tự mua thuốc cường dương, rượu thuốc hoặc các sản phẩm trôi nổi liều cao trên mạng, dẫn đến nhiều hệ lụy nguy hiểm cho sức khỏe.

Lý giải nguyên nhân, hầu hết nhóm này đều sợ bị con cháu phán xét hoặc sợ bác sĩ đánh giá. Song, nguy hiểm nhất ở tuổi xế chiều không phải là còn ham muốn, mà là việc âm thầm giải quyết ham muốn bằng các biện pháp thiếu an toàn.

Không có một công thức chung nào về tần suất quan hệ ở tuổi 70. Việc này phải phụ thuộc vào tình trạng tim mạch, huyết áp, xương khớp và đặc biệt là sự đồng thuận của bạn đời. Ngoài ra, khái niệm tình dục ở tuổi này cần được hiểu rộng hơn không nhất thiết phải là giao hợp, mà những hành vi như ôm hôn, nắm tay, vuốt ve hay thủ thỉ trò chuyện cũng là một hình thức tình dục lành mạnh.

Việc kiềm nén lâu dài có thể có hại, nhưng không nên diễn giải theo kiểu "nhịn tình dục sẽ sinh bệnh". Vấn đề nằm ở cảm giác xấu hổ, cô đơn, bị phủ nhận nhu cầu thân mật và không dám tìm hỗ trợ y tế. Khi một nhu cầu tự nhiên bị xem là "đáng xấu hổ", người đàn ông dễ lo âu, mặc cảm, né tránh giao tiếp với bạn đời, thậm chí tự tìm thuốc cường dương, rượu thuốc hoặc sản phẩm truyền miệng không an toàn.

"Tình dục tuổi già nên được nhìn như một phần của sức khỏe, sự gắn bó và phẩm giá con người, miễn là an toàn, tự nguyện và phù hợp với tình trạng sức khỏe", bác sĩ nói.

Gia đình nên tránh những câu đùa tưởng vô hại nhưng rất đau, như "già rồi còn bày đặt", "ông/bà kỳ quá", "tuổi này còn ham". Những câu đó có thể khiến người cao tuổi xấu hổ, thu mình, né tránh khám bệnh, hoặc âm thầm tìm đến thuốc cường dương, rượu thuốc, sản phẩm truyền miệng không an toàn. Không nên bắt người già "tắt hết ham muốn", mà cần giúp họ sống an toàn, tử tế, tự trọng và bớt cô đơn hơn.