Ung thư niệu quản

Định nghĩa

Niệu quản gồm hai ống dài khoảng 25-30 cm nối thận với bàng quang, có nhiệm vụ dẫn nước tiểu xuống bàng quang để đào thải ra ngoài.

Đa số trường hợp là ung thư biểu mô niệu mạc (urothelial carcinoma) - loại tế bào cũng lót mặt trong bàng quang và bể thận. Vì có chung loại tế bào nên ung thư niệu quản và ung thư bàng quang có nhiều đặc điểm giống nhau, đồng thời người mắc một trong hai bệnh có nguy cơ cao mắc bệnh còn lại.

Triệu chứng

Ở giai đoạn đầu, bệnh có thể không gây triệu chứng rõ ràng. Khi khối u phát triển, người bệnh có thể gặp:

• Tiểu ra máu (nước tiểu màu hồng, đỏ hoặc nâu sẫm)
• Đau vùng hông lưng hoặc đau một bên thắt lưng
• Đau hoặc rát khi đi tiểu
• Mệt mỏi kéo dài
• Sụt cân không rõ nguyên nhân

Nguyên nhân

Hiện chưa xác định chính xác nguyên nhân gây ung thư niệu quản. Bệnh hình thành khi các đột biến DNA khiến tế bào tăng sinh mất kiểm soát, tạo thành khối u và có thể xâm lấn các mô xung quanh hoặc di căn đến cơ quan khác.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:

• Tuổi cao, đa số bệnh nhân được chẩn đoán ở độ tuổi 70-80.
• Từng mắc ung thư bàng quang hoặc ung thư thận.
• Hút thuốc lá.
• Tiếp xúc lâu dài với một số hóa chất trong môi trường làm việc.
• Tiền sử gia đình có hội chứng Lynch hoặc một số hội chứng ung thư di truyền.
• Nhiễm trùng tiết niệu tái phát hoặc kích thích mạn tính đường tiết niệu cũng có thể làm tăng nguy cơ.

Chẩn đoán

• Khám lâm sàng và khai thác triệu chứng
• Xét nghiệm nước tiểu, bao gồm tìm tế bào ung thư trong nước tiểu
• Chụp CT niệu đồ (CT urogram) hoặc MRI niệu đồ để đánh giá vị trí và mức độ lan rộng của khối u.
• Nội soi niệu quản (ureteroscopy) giúp quan sát trực tiếp niệu quản.
• Nội soi bàng quang nhằm kiểm tra đồng thời xem có tổn thương ở bàng quang hay không.
• Sinh thiết để xác định chẩn đoán.

Điều trị

Lựa chọn điều trị phụ thuộc vào kích thước khối u, giai đoạn bệnh, vị trí tổn thương và chức năng thận.

Phẫu thuật

Phẫu thuật là phương pháp điều trị chủ yếu. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cắt đoạn niệu quản chứa khối u và nối lại niệu quản hoặc cắt toàn bộ niệu quản cùng thận bên tổn thương nếu khối u lớn hoặc đã xâm lấn.

Điều trị toàn thân

Một số trường hợp có thể cần hóa trị, liệu pháp miễn dịch. Các phương pháp này thường được cân nhắc khi ung thư tiến triển, tái phát hoặc có nguy cơ cao sau phẫu thuật.

Xạ trị

Xạ trị ít được sử dụng như phương pháp điều trị chính nhưng có thể được chỉ định trong một số trường hợp nhằm kiểm soát triệu chứng hoặc phối hợp với các phương pháp khác.

Phòng ngừa

Không có biện pháp nào giúp phòng bệnh tuyệt đối. Tuy nhiên, một số thay đổi lối sống có thể giúp giảm nguy cơ hoặc tăng cơ hội điều trị gồm:

• Không hút thuốc hoặc bỏ thuốc lá nếu đang hút.
• Tuân thủ các biện pháp bảo hộ nếu làm việc trong môi trường có hóa chất độc hại.
• Ăn nhiều rau, trái cây và duy trì chế độ ăn cân bằng.
• Khám sức khỏe khi có các dấu hiệu bất thường như tiểu máu hoặc đau vùng hông lưng kéo dài.

Bảo Bảo (Tổng hợp)