Viêm da do độc tố kiến ba khoang

Chị Bình nổi nhiều mảng đỏ ở cẳng tay, cổ, ngực, bụng và đùi, bác sĩ chẩn đoán viêm da tiếp xúc kích ứng do độc tố kiến ba khoang.

ThS.BS.CKI Trần Thị Minh Tâm, chuyên khoa Da liễu - Thẩm mỹ Da, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, ghi nhận tổn thương lan rộng, ngứa rát dữ dội ở nhiều vị trí trên cơ thể chị Bình (25 tuổi) có thể do xử lý không đúng cách sau khi tiếp xúc với kiến ba khoang.

Dịch tiết của kiến ba khoang chứa pederin - một loại độc tố có độc tính mạnh gấp 12-15 lần nọc rắn hổ mang. Khi vô tình đập, quệt hoặc nghiền nát kiến trên da, chất dịch chứa axit nồng độ cao này giải phóng và gây ra phản ứng bỏng hóa chất. Độc tố pederin rất dễ bám vào tay, móng tay trong lúc người bệnh cào gãi, từ đó dính sang quần áo, ga giường hoặc các vùng da lành khác (như cổ, ngực, bụng, đùi) khi sinh hoạt.

Viêm da tiếp xúc do kiến ba khoang thường gây tổn thương dạng vệt dài trên nền da đỏ, kèm mụn nước hoặc bọng nước nông chứa dịch vàng, dễ trợt loét. Nếu độc tố dính vào các vùng nếp gấp, tổn thương có thể lan sang vùng da đối diện khi cử động, tạo hình đối xứng như cánh bướm. Người bệnh thường bỏng rát, châm chích; cào gãi làm vỡ bọng nước có thể khiến tổn thương lan rộng và tăng nguy cơ bội nhiễm.

Theo bác sĩ Tâm, sai lầm của nhiều người là bôi thuốc kháng virus như acyclovir vì nhầm tưởng bệnh zona thần kinh. Thuốc này không có tác dụng với độc kiến ba khoang, khiến độc tố bị bí và gây kích ứng da nặng nề hơn.

Cách nhận biết là viêm da do kiến ba khoang xuất hiện trên bất kỳ vùng da hở nào, tổn thương theo vệt dài hoặc đối xứng, rát bỏng tức thì. Còn zona thần kinh có triệu chứng đau nhức, tê bì ê ẩm sâu trong da vài ngày trước khi nổi mụn, mụn nước mọc thành chùm sâu và chỉ xuất hiện khu trú ở một bên cơ thể, không lan sang bên đối diện.

Chị Bình được bác sĩ chỉ định thuốc chống viêm, thuốc giảm ngứa kết hợp chăm sóc da phù hợp. Bệnh nhân cần vệ sinh vùng tổn thương đúng cách, tránh cào gãi và hạn chế các yếu tố có thể làm da kích ứng thêm.

Sau hơn một tuần điều trị, các tổn thương dần khô lại, không xuất hiện thêm sang thương mới, không còn cảm giác ngứa rát.

Theo bác sĩ Tâm, mùa mưa là thời điểm kiến ba khoang xuất hiện nhiều, đặc biệt ở những nơi gần đồng ruộng, bãi cỏ hoặc khu vực có nhiều ánh đèn vào ban đêm. Khi phát hiện kiến ba khoang bò trên da, nên nhẹ nhàng loại bỏ và rửa sạch vùng tiếp xúc dưới vòi nước cùng xà phòng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đỏ rát, nổi mụn nước, trợt da hoặc tổn thương lan rộng, không tự ý bôi hoặc đắp thuốc mà đến bệnh viện khám và điều trị kịp thời, tránh các biến chứng.

*Tên nhân vật đã được thay đổi