Hay quên do Alzheimer giai đoạn sớm

Bà Nhung, 59 tuổi, một năm gần đây hay quên việc vừa làm, lặp lại các câu hỏi, bác sĩ chẩn đoán Alzheimer giai đoạn sớm.

BS.CKII Thân Thị Minh Trung, khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, hướng dẫn bà Nhung thực hiện bài đánh giá nhận thức, kết quả cho thấy suy giảm nhận thức mức độ nhẹ.

Hình ảnh chụp MRI não bà Nhung ghi nhận teo nhẹ vùng hồi hải mã và các cấu trúc thùy thái dương trong (vùng não có vai trò quan trọng trong hình thành và lưu giữ ký ức). Khi khu vực này bị tổn thương, người bệnh khó ghi nhớ thông tin vừa tiếp nhận, dễ quên việc mới xảy ra, trong khi những ký ức xa có thể vẫn được duy trì tương đối tốt.

Người bệnh tiếp tục được xét nghiệm dịch não tủy tìm các dấu ấn sinh học liên quan bệnh Alzheimer. Kết quả cho thấy nồng độ beta-amyloid 42 giảm, trong khi tau toàn phần và tau phosphoryl hóa tăng. Đây là những thay đổi thường gặp ở người mắc bệnh Alzheimer.

Bác sĩ chẩn đoán bà Nhung mắc bệnh Alzheimer ở giai đoạn sớm, khi khả năng tự chăm sóc và sinh hoạt độc lập vẫn được duy trì phần lớn.

Alzheimer là bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển, liên quan đến những thay đổi bất thường của các protein trong não, nổi bật là sự tích tụ beta-amyloid và protein tau. Quá trình này có thể làm rối loạn kết nối giữa các tế bào thần kinh, gây tổn thương, mất dần tế bào não, từ đó dẫn đến suy giảm trí nhớ, ảnh hưởng đến chức năng nhận thức khác.

Sau hội chẩn, các bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị cá thể hóa dài hạn kết hợp điều trị thuốc phù hợp với giai đoạn bệnh, đồng thời rà soát các thuốc đang sử dụng để hạn chế loại có thể làm nặng thêm tình trạng lú lẫn hoặc suy giảm nhận thức.

Bác sĩ kết hợp kích thích từ trường xuyên sọ với các bài tập phục hồi nhận thức, rèn trí nhớ, chú ý và ngôn ngữ phù hợp mức độ suy giảm. Gia đình được hướng dẫn duy trì thời gian biểu ổn định, dùng lịch, sổ ghi chú hoặc dấu hiệu trực quan để hỗ trợ người bệnh nhớ các công việc hằng ngày.

Bác sĩ Minh Trung lưu ý dấu hiệu trí nhớ kém thường dễ nhầm lẫn với bệnh Alzheimer. Do đó, người lớn tuổi không nên chủ quan khi thường xuyên hay quên, khó khăn trong việc ghi nhớ. Chủ động đi khám để bác sĩ kiểm tra, xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ bệnh và can thiệp phù hợp. Hiện có nhiều phương pháp hiện đại hỗ trợ chẩn đoán, tầm soát Alzheimer và sa sút trí tuệ, từ các bài đánh giá nhận thức, MRI 3 Tesla, PET-CT đến xét nghiệm dịch não tủy tìm dấu ấn sinh học.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 55 triệu người trên toàn cầu sống chung với sa sút trí tuệ. Con số này dự báo tăng lên 152 triệu vào năm 2050; khoảng 75% trường hợp chưa được chẩn đoán sớm. Ngày 21/9 hằng năm được chọn là Ngày Thế giới Alzheimer nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh, khuyến khích nhận biết sớm dấu hiệu suy giảm trí nhớ và chủ động khám.