Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nhận định bàn chân là "bộ điều nhiệt" thầm lặng nhờ cấu tạo đặc biệt của vùng da lòng bàn chân. Khác với da ở tay hay thân mình, da lòng bàn chân không có lông nhưng chứa hệ thống mạch máu dày đặc. Dưới sự điều khiển của hệ thần kinh giao cảm, hệ thống này hoạt động như những chiếc van đóng mở linh hoạt để cơ thể phản ứng kịp thời với nhiệt độ nóng, lạnh bên ngoài.
Ngâm chân là liệu pháp chăm sóc và phục hồi sức khỏe đơn giản, dễ thực hiện, đòi hỏi mọi người kiên trì, làm thường xuyên để có kết quả. Ảnh: Mộc Đan
Khi bàn chân và các chi dưới bị nhiễm lạnh kéo dài, dòng máu hồi lưu về trung tâm cơ thể sẽ giảm nhiệt độ, gây cảm giác lạnh toàn thân. Tình trạng này ở những người nhạy cảm còn dẫn đến khó chịu vùng bụng hoặc rối loạn nhu động ruột. Ngược lại, một đôi chân ấm giúp cơ thể không phải tiêu tốn năng lượng cho các phản ứng co mạch hay run cơ để sinh nhiệt. Nhờ đó, năng lượng được ưu tiên cho các hoạt động thiết yếu khác như duy trì miễn dịch, phục hồi mô và tập trung tinh thần.
Thời tiết lạnh tạo điều kiện cho virus đường hô hấp tồn tại âm thầm ở niêm mạc mũi dưới dạng "nhiễm trùng tiềm tàng". Khi cơ thể mất nhiệt từ bàn chân, hàng rào bảo vệ tự nhiên suy yếu, tạo cơ hội cho sổ mũi, hắt hơi, ho và viêm họng bùng phát. Bác sĩ Hoàng nhấn mạnh việc giữ ấm bàn chân là biện pháp hỗ trợ đắc lực để bảo vệ hệ hô hấp, bên cạnh các thói quen vệ sinh như rửa tay hay tránh nơi đông người.
Để bảo vệ "gốc rễ" cơ thể này, chuyên gia khuyến cáo người dân chọn tất làm từ len hoặc sợi tổng hợp giữ nhiệt, có khả năng thấm hút tốt và không quá bó sát. Cần thay tất ngay khi ẩm ướt, giữ chân luôn khô ráo và tuyệt đối tránh đi chân trần trên nền gạch lạnh. Thói quen ngồi lâu bất động cũng cần loại bỏ để tránh ứ trệ máu ở chi dưới.
Ngâm chân nước ấm kết hợp massage nhẹ nhàng vào buổi tối là liệu pháp hiệu quả giúp tăng cường lưu thông khí huyết. Người dân có thể đun sôi 30-50 g ngải cứu tươi hoặc 20-30 g gừng đập dập trong 10 phút, sau đó pha thêm nước lạnh và muối để nhiệt độ hạ xuống khoảng 40 độ C. Mực nước ngâm chỉ nên ngập dưới mắt cá chân trong khoảng 15-20 phút. Sau khi ngâm, cần lau khô ngay và đeo tất ấm. Ngoài gừng và ngải cứu, các nguyên liệu như vỏ quế, hoa tiêu, vỏ cam, bưởi cũng mang lại tác dụng trừ lạnh, kích thích huyệt đạo. Nếu tình trạng lạnh chân nghiêm trọng, việc lót giày bằng vỏ quế là một giải pháp hỗ trợ tốt.
Tuy nhiên, nhóm người mắc bệnh mạch máu ngoại vi, tiểu đường hay suy giãn tĩnh mạch cần đặc biệt thận trọng. Nhiệt độ nước quá cao hoặc thời gian ngâm quá lâu có thể gây bỏng hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng ứ trệ tuần hoàn. Nhóm đối tượng này bắt buộc phải tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi áp dụng các liệu pháp nhiệt.
Các chuyên gia cũng lưu ý, nếu tình trạng lạnh tay chân diễn ra thường xuyên không phụ thuộc thời tiết, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý huyết áp thấp, suy giáp hoặc tim mạch. Người bệnh cần thăm khám định kỳ để phát hiện và điều trị sớm các nguyên nhân tiềm ẩn.
