Thống kê từ các bệnh viện cho thấy số ca nhập viện vì biến cố tim mạch và tiêu hóa thường tăng vọt 20-30% mỗi dịp Tết. Bác sĩ Phạm Xuân Thành, khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nội tiết Trung ương, cho rằng sự chủ quan trong ăn uống và sinh hoạt chính là "sát thủ" thầm lặng phá hỏng niềm vui sum vầy.
Bác sĩ Thành chia sẻ trường hợp bệnh nhân 58 tuổi, tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu suốt 12 năm. Với tâm lý "Tết cả năm có một lần", ông buông lỏng chế độ ăn, tiệc tùng triền miên với rượu mạnh, bánh chưng và đồ nội tạng. Bệnh nhân còn tự ý ngưng thuốc mỡ máu 5 ngày trước Tết vì quan niệm sai lầm "đầu năm kiêng uống thuốc để tránh cái dớp ốm đau cả năm".
Hậu quả là cơn đau thắt ngực trái dữ dội ập đến, phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. Chụp mạch vành cho thấy mảng xơ vữa không ổn định đã vỡ ra, hình thành cục máu đông gây hẹp khít động mạch nuôi tim, phải đặt stent.
Bác sĩ cho hay, chất béo xấu (cholesterol và chất béo bão hòa), có nhiều trong thịt đông, giò thủ, nội tạng động vật, khi nạp quá nhiều sẽ bám vào thành mạch, làm dày thêm các mảng xơ vữa, chực chờ gây bít tắc. Đồng thời, rượu bia và nước ngọt kích thích chỉ số Triglyceride tăng vọt. Triglyceride cao làm tăng độ nhớt của máu, dễ hình thành cục máu đông gây đột quỵ tim hoặc đột quỵ não. Nguy hiểm hơn, Triglyceride tăng quá cao (trên 5,6 mmol/l) còn có thể gây viêm tụy cấp - một cấp cứu ngoại khoa rất đau đớn và có tỷ lệ tử vong cao ngay trong dịp Tết.
Mâm cỗ truyền thống ngày Tết. Ảnh: Bùi Thủy
Để tránh những rủi ro đáng tiếc, bác sĩ khuyến cáo người bệnh mỡ máu cao cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc "3 Có - 1 Không" dưới đây.
Thứ nhất, kiểm soát chặt chẽ chế độ ăn. Bạn nên áp dụng quy tắc "rau đi trước", bắt đầu bữa ăn bằng một bát canh rau hoặc salad. Chất xơ giúp tạo cảm giác no sớm, đồng thời cản bớt hấp thu chất béo vào cơ thể. Hãy chọn lọc món ăn, hạn chế tối đa nước hầm xương, da gà hay phủ tạng động vật – những món chứa hàm lượng cholesterol và chất béo bão hòa rất cao. Ưu tiên các món hấp, luộc, nướng thay vì chiên, xào. Đồng thời, chia nhỏ khẩu phần ăn, ăn chậm, nhai kỹ thay vì ăn quá no trong một bữa. Đặc biệt, nói không với rượu bia, nước ngọt bởi đây là thủ phạm hàng đầu làm tăng Triglyceride nhanh chóng. Hãy thay thế bằng nước lọc, trà thảo mộc không đường hoặc nước ép trái cây tươi nguyên chất.
Ngay cả trong những ngày Tết, việc duy trì vận động là rất quan trọng. Chỉ cần 30 phút đi bộ chúc Tết, dạo quanh công viên hay thực hiện các bài tập nhẹ nhàng tại nhà cũng giúp đốt cháy năng lượng dư thừa, cải thiện chuyển hóa lipid và tăng cường sức khỏe tim mạch.
Bên cạnh đó, cần uống thuốc đúng giờ, đúng liều. Đây là nguyên tắc sống còn bởi "sức khỏe không nghỉ Tết". Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc mỡ máu hoặc các loại thuốc điều trị bệnh mạn tính khác. Việc gián đoạn đột ngột kết hợp ăn uống thả ga là hành động cực kỳ rủi ro, đẩy bệnh nhân vào tình thế nguy hiểm. Hãy đặt báo thức hoặc nhờ người thân nhắc nhở uống thuốc đúng giờ, tránh quên.
Cuối cùng, bác sĩ khuyên không chủ quan với các dấu hiệu bất thường. Hãy lắng nghe cơ thể mình. Nếu cảm thấy đau ngực, khó thở, chóng mặt, buồn nôn, hay đau bụng dữ dội sau bữa ăn thịnh soạn, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Không trì hoãn bởi các dấu hiệu trên có thể là triệu chứng của biến cố tim mạch cấp tính (nhồi máu cơ tim, đột quỵ) hoặc viêm tụy cấp, cần được cấp cứu kịp thời. Chủ quan hay trì hoãn sẽ gây ra hậu quả khôn lường.
