Tết miền Bắc không thể thiếu bánh chưng, thịt đông, giò thủ, nem rán khiến cơ thể phải nạp nhiều đạm, béo, tinh bột, nhưng lại ít rau và nước lọc. Với những người làm việc văn phòng, dạ dày vốn nhỏ và ít tiết men tiêu hóa, việc chuyển sang khẩu phần gấp đôi năng lượng khiến thức ăn đọng lại lâu, sinh hơi, gây chướng, ợ nóng. Người có viêm dạ dày sẵn sẽ cảm nhận rõ: sau bữa cỗ, bụng căng tức, buổi tối khó ngủ, sáng dậy miệng khô.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết sau vài ngày "no cỗ", nhiều người vội tìm đến men tiêu hóa hay thực phẩm hỗ trợ như một "phao cứu sinh". Thế nhưng, không ít trường hợp dùng không đúng cách, kéo dài hoặc tự ý tăng liều, khiến tiêu hóa rối loạn hơn hoặc che lấp bệnh lý tiềm ẩn.
Men tiêu hóa thường chứa các enzym như amylase (phân giải tinh bột), protease (cắt nhỏ đạm) và lipase (phân cắt mỡ). Nếu ăn quá nhiều thịt mỡ, tinh bột, men có thể giúp thức ăn được tiêu hóa tốt hơn, giảm ứ đọng và cảm giác đầy hơi, nặng bụng sau bữa ăn. Cách dùng hiệu quả là sau bữa ăn khoảng 30 phút, kèm với nước ấm, không nên uống cùng nước quá nóng, quá lạnh hoặc trà đặc.
Không nên tự ý uống trước bữa ăn như một thói quen và cũng không nên dùng liên tục nhiều ngày liền nếu không có chỉ định của bác sĩ. Về mặt lý thuyết, nếu quá phụ thuộc vào men từ ngoài đưa vào, cơ thể có thể "ỷ lại", cơ chế tự điều chỉnh tiết men có nguy cơ bị ảnh hưởng. Lạm dụng lâu ngày có thể làm trì hoãn việc đi khám, bỏ sót bệnh thật sự.
Bạn chỉ nên dùng trong thời gian ngắn vài ngày khi ăn uống quá tải, khó tiêu rõ rệt. Nếu triệu chứng kéo dài hơn thì cần đến bệnh viện kiểm tra.
Người bị viêm tụy mạn, viêm dạ dày, loét dạ dày – tá tràng cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng, vì một số loại men có thể kích thích tiết dịch vị, làm tăng khó chịu.
Nếu chỉ cảm thấy đầy bụng nhẹ, bạn có thể chọn giải pháp tự nhiên như trà gừng mật ong, nước chanh mật ong loãng, hoặc vài lát dứa tươi sau bữa ăn – đây là những thực phẩm có chứa enzym tự nhiên, giúp tiêu hóa dễ chịu hơn mà ít nguy cơ gây phụ thuộc tâm lý vào thuốc.
Ảnh minh họa: Freepik
Tết cũng là mùa "nở rộ" của các sản phẩm được quảng cáo như "thanh lọc, giải độc, giảm mỡ, ngủ ngon, bảo vệ gan". Khi buộc phải chọn, hãy ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thành phần được ghi đầy đủ, liều dùng cụ thể, công dụng, có tem, nhãn kiểm định theo quy định.
Không nên dùng quá nhiều loại cùng lúc, vì mỗi viên uống đều phải qua gan và thận xử lý. Càng uống nhiều, gánh nặng lọc thải càng tăng, trong khi lợi ích chưa chắc tương xứng. Người có bệnh mạn tính – nhất là tiểu đường, tim mạch, tăng huyết áp, mỡ máu, bệnh gan, bệnh thận nên hỏi ý kiến bác sĩ điều trị trước khi dùng.
Ngày Tết, bạn nên ưu tiên rau củ nhiều màu sắc, chế biến theo phương pháp luộc hoặc hấp, hầm, nấu chậm, chiên không dầu. Hạn chế các loại rau củ quả nhiều vị ngọt, nhiều tinh bột như bí đỏ, mít, sầu riêng. Tập thể dục, thể thao, tắm thảo dược, ngâm bồn...giúp cải thiện năng lượng, giảm ngái ngủ, thèm caffein, kích thích sản sinh collagen giúp giảm lão hóa.
