Mổ bắc cầu mạch vành trong lúc tim cụ ông vẫn đập

Ông Hải đau tức ngực một tuần, bác sĩ bệnh viện tỉnh chẩn đoán men tim tăng cao, điện tâm đồ xác định nhồi máu cơ tim cấp do tắc hẹp cả ba nhánh mạch vành. Ông được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM. ThS.BS.CKII Huỳnh Hoàng Khang, Trưởng khoa Ngoại tim mạch, Trung tâm Tim mạch Can thiệp, ghi nhận bệnh nhân mệt nhiều, choáng váng, vã mồ hôi, đau ngực trái từng cơn. Chức năng tim (EF) còn 32% (bình thường trên 50%), chứng tỏ bệnh nhân bị biến chứng suy tim do cơ tim thiếu máu nuôi thời gian dài. Hệ mạch máu nuôi tim hẹp nặng, trong đó thân chung mạch vành (mạch máu chính dẫn máu về tim) hẹp 85%, nhánh liên thất trước bán tắc, động mạch vành phải và động mạch mũ hẹp 80-90%.

"Tim người bệnh hoạt động yếu do lượng máu cung cấp không đủ khiến cơ tim bị tổn thương", bác sĩ Khang nói. Trường hợp này nếu không nhanh chóng tái thông mạch máu, khả năng cơ tim chết dẫn đến rối loạn nhịp tim, đột tử.

Êkíp xác định ông Hải tắc hẹp phức tạp, nếu đặt stent có nguy cơ thất bại cao do không tái thông hoàn toàn mạch vành. Bệnh nhân lớn tuổi, thể trạng yếu, nhiều bệnh nền gồm tăng huyết áp, đái tháo đường, suy tim, suy thận độ 3, phình động mạch chủ bụng đã mổ hai năm trước. Nếu phẫu thuật thường quy (tức là làm liệt tim suốt quá trình mổ và dùng máy tim phổi nhân tạo hỗ trợ) tiềm ẩn nguy cơ biến chứng như đột quỵ, suy tim, suy thận nặng thêm. Vì thế, bác sĩ chọn kỹ thuật bắc cầu mạch vành không dùng tuần hoàn ngoài cơ thể (off-pump) để giảm tối đa rủi ro.

Êkíp phẫu thuật lấy các mạch máu khỏe mạch từ động mạch vú trong của người bệnh gắn vào động mạch vành phía sau chỗ tắc nghẽn để làm cầu nối, tạo ra đường dẫn mới đưa máu giàu oxy trở lại nuôi cơ tim. Thao tác diễn ra trong khi tim vẫn đập, nhờ đó bảo tồn chức năng tim, thận.

Siêu âm sau mổ xác định các cầu nối hoạt động thông tốt, lượng máu đổ về tim dồi dào trở lại. Các chỉ số sức khỏe ổn định, ông xuất viện sau hai tuần điều trị.

Theo bác sĩ Khang, phẫu thuật bắc cầu mạch vành off-pump được ưu tiên cho trường hợp bệnh tắc hẹp mạch vành ba nhánh, nhồi máu cơ tim cấp có tổn thương phức tạp. Phương pháp này giúp giảm biến chứng liên quan đến tuần hoàn ngoài cơ thể, rút ngắn thời gian hồi phục, cải thiện chất lượng sống sau mổ.

Sau phẫu thuật, thời gian hồi phục thường kéo dài 4-6 tuần. Bệnh nhân nên tăng dần mức độ vận động, bắt đầu bằng đi bộ ngắn, tránh gắng sức trong 8-12 tuần đầu. Chế độ ăn cân đối, ưu tiên thịt nạc, cá, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, dầu thực vật tốt cho tim mạch, hạn chế mỡ động vật, thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn. Người bệnh lưu ý ngưng sử dụng rượu bia, thuốc lá, dùng thuốc đúng chỉ định.