Vì sao người lớn tuổi dễ bị viêm phổi?

Trả lời:

Viêm phổi ở người lớn tuổi không đơn thuần là hậu quả của nhiễm trùng. Bệnh là kết quả của sự suy giảm đồng thời nhiều cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể theo tuổi tác. Khi tuổi cao, phổi không còn hoạt động hiệu quả như trước khiến vi khuẩn, virus, tác nhân gây bệnh dễ xâm nhập, gây viêm.

Hệ miễn dịch suy yếu theo tuổi. Quá trình lão hóa làm giảm khả năng nhận diện, tiêu diệt mầm bệnh của tế bào miễn dịch. Các phản ứng viêm trở nên chậm chạp, kém hiệu quả làm cho cơ thể khó kiểm soát nhiễm trùng ngay từ giai đoạn sớm. Hiện tượng "lão hóa miễn dịch" là nguyên nhân chính khiến người lớn tuổi dễ mắc bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, trong đó có viêm phổi.

Ở người trẻ, hệ thống lông chuyển trong phế quản hoạt động nhịp nhàng để đẩy bụi bẩn, vi khuẩn ra ngoài. Khi lớn tuổi, hoạt động này chậm dần, phản xạ ho yếu hơn, làm tăng nguy cơ ứ đọng đờm, đây là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Phản xạ ho kém là một trong những lý do khiến viêm phổi ở người lớn tuổi thường khởi phát âm thầm, dễ phát hiện muộn.

Người lớn tuổi cũng dễ mắc nhiều bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản, suy tim hoặc bệnh thận mạn. Những bệnh lý này làm suy giảm thể trạng chung, ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng hô hấp và khả năng chống nhiễm trùng.

Tình trạng hít sặc và viêm phổi hít là nguyên nhân thường bị bỏ sót. Khi tuổi cao, khả năng nuốt và phối hợp giữa hô hấp, tiêu hóa kém đi. Thức ăn, nước uống hoặc dịch dạ dày có thể đi lạc đường vào phổi, gây viêm phổi.

Các triệu chứng viêm phổi ở người lớn tuổi thường không điển hình. Nhiều trường hợp không sốt cao, không ho, thường mệt mỏi, chán ăn, lú lẫn nhẹ hoặc thở nhanh. Nhiều người nhầm lẫn những biểu hiện này với suy nhược tuổi già. Khi được phát hiện, tổn thương phổi lan rộng, làm tăng nguy cơ biến chứng.

Tiêm phòng cúm và phế cầu là biện pháp quan trọng để phòng bệnh. Người lớn tuổi cần duy trì vận động phù hợp, dinh dưỡng đầy đủ, giữ ấm đường hô hấp và tránh môi trường ô nhiễm, khói thuốc. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như thở nhanh, mệt nhiều, ăn uống kém hoặc thay đổi ý thức, người bệnh đi khám sớm.

Trưởng đơn vị Hô hấp, khoa Nội Tổng hợp
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM