5 việc nên làm ngay sau khi lội nước ngập
Thay quần áo ướt, tắm bằng nước sạch, kiểm tra vết thương và theo dõi dấu hiệu bất thường giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng sau khi đi qua vùng ngập.
Mưa lớn khiến nhiều tuyến đường ngập sâu, người đi làm có thể phải dắt xe hoặc lội qua dòng nước đục. Nước ngập có thể lẫn nước thải, rác, phân động vật, hóa chất và những vật sắc nhọn khó nhìn thấy. Tuy nhiên, việc tiếp xúc không đồng nghĩa chắc chắn mắc bệnh. Nguy cơ phụ thuộc thời gian ngâm nước, tình trạng da, vết thương và mức độ ô nhiễm.
Sau khi về nhà, mỗi người nên thực hiện các bước dưới đây:
Rửa sạch chân và vùng da tiếp xúc với nước ngập
Cần cởi bỏ quần áo, tất và giày ướt, sau đó tắm hoặc rửa vùng da tiếp xúc bằng xà phòng và nước sạch. Chú ý làm sạch các kẽ ngón chân, móng chân và nếp gấp da. Lau khô cơ thể, thay quần áo sạch và làm khô giày trước lần sử dụng tiếp theo.
Ngâm nước lâu có thể khiến da mềm, dễ trầy xước và tạo điều kiện cho tác nhân gây bệnh xâm nhập. Tuy nhiên, không nên tự bôi cồn, oxy già hoặc hóa chất tẩy rửa mạnh lên vùng da lành vì có thể gây kích ứng.
Người có bệnh tiểu đường, bệnh mạch máu ngoại biên, suy giảm miễn dịch hoặc tổn thương da ở chân cần kiểm tra kỹ hơn do vết thương có thể khó lành và dễ nhiễm trùng.
Mưa ngập tại TP HCM. Ảnh: Thanh Tùng
Kiểm tra và làm sạch vết thương
Sau khi lội nước, nên quan sát lòng bàn chân, kẽ ngón và cẳng chân để phát hiện vết xước, vết đâm hoặc dị vật. Vết thương cần được rửa kỹ bằng xà phòng và nước sạch, loại bỏ bùn đất có thể nhìn thấy, sau đó che bằng băng sạch, khô.
CDC Mỹ khuyến cáo người có vết thương hở nên tránh tiếp xúc với nước ngập. Nếu buộc phải đi qua vùng nước này, cần dùng băng chống thấm để che kín vết thương. Người bị vết đâm sâu, vết cắt rộng, chảy máu khó cầm hoặc còn dị vật bên trong nên đến cơ sở y tế để được xử trí.
Các biểu hiện đỏ lan rộng, sưng nóng, đau tăng, chảy dịch, có mùi hôi hoặc sốt có thể gợi ý nhiễm trùng. Người bệnh không nên tự mua kháng sinh hoặc đắp lá, thuốc bột và các chất không rõ thành phần lên vết thương.
Kiểm tra lịch tiêm vaccine uốn ván
Vi khuẩn gây uốn ván tồn tại trong môi trường và có thể xâm nhập qua vùng da bị tổn thương. Nguy cơ đáng lưu ý hơn ở vết đâm, vết dập, vết có mô hoại tử hoặc nhiễm đất, bùn và chất bẩn.
Mưa ngập tự nó không phải lý do để tất cả người dân đồng loạt tiêm vaccine uốn ván. Việc có cần tiêm hay không được xác định dựa trên loại vết thương và lịch sử tiêm chủng, người dân nên đến cơ sở y tế để được tư vấn chính xác.
Theo dõi sốt và đau cơ
Nước ngập có thể bị ô nhiễm bởi nước tiểu của chuột hoặc động vật mang vi khuẩn Leptospira. Vi khuẩn xâm nhập qua vết thương, vùng da trầy xước hoặc niêm mạc mắt, mũi và miệng, gây bệnh leptospirosis, còn gọi là bệnh xoắn khuẩn vàng da.
CDC ghi nhận số ca bệnh có thể tăng sau mưa lũ khi người dân tiếp xúc trực tiếp với nguồn nước ô nhiễm. Triệu chứng có thể xuất hiện trong khoảng 2–30 ngày, gồm sốt, đau đầu, rét run, đau cơ, đặc biệt ở bắp chân và lưng, đỏ mắt, buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc vàng da.
Các triệu chứng ban đầu dễ nhầm với cúm, sốt xuất huyết hoặc bệnh nhiễm trùng khác. Người từng lội nước ngập nên nói rõ yếu tố tiếp xúc này khi đi khám. Cần đến cơ sở y tế sớm nếu sốt cao, đau cơ nhiều, vàng da, tiểu ít, khó thở, chảy máu bất thường hoặc mệt tăng nhanh.
Không sử dụng thực phẩm, nước uống đã chạm nước ngập
Thực phẩm, nước đóng chai hở nắp và đồ dùng ăn uống tiếp xúc trực tiếp với nước ngập có thể mang tác nhân gây tiêu chảy, viêm gan A và các bệnh lây qua đường tiêu hóa. WHO khuyến cáo bỏ thực phẩm đã chạm nước ngập, sử dụng nước sạch để uống, nấu ăn, đánh răng và rửa vết thương. Khi độ an toàn của nguồn nước chưa được bảo đảm, nước cần được đun sôi hoặc xử lý theo hướng dẫn của cơ quan y tế.
Người dân cần rửa tay bằng xà phòng trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Bề mặt, dụng cụ trong nhà bị ngập cần được làm sạch và khử khuẩn theo đúng hướng dẫn, đồng thời tránh tự pha nhiều loại hóa chất với nhau.
Vaccine viêm gan A có thể giúp phòng bệnh do virus viêm gan A, một tác nhân lây qua thực phẩm, nước uống hoặc bàn tay nhiễm bẩn. WHO cho biết nguy cơ mắc bệnh liên quan đến nguồn nước không an toàn, điều kiện vệ sinh kém và hiện đã có vaccine phòng bệnh. Người chưa tiêm hoặc không nhớ lịch sử tiêm có thể trao đổi với nhân viên y tế để được tư vấn theo tuổi, tình trạng sức khỏe và nguy cơ tiếp xúc.
tổng hợp
