Sỏi thận hình thành khi nước tiểu quá cô đặc khiến các khoáng chất và muối như canxi, oxalat hoặc acid uric kết tinh lại, sau đó lắng đọng trong thận hoặc đường tiết niệu, phát triển thành viên sỏi.
ThS.BS.CKII Phạm Thanh Trúc, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết sỏi thận dễ tái phát sau điều trị do các yếu tố nguy cơ gây bệnh có thể tiếp tục tồn tại. Một số người bị rối loạn chuyển hóa hoặc còn sót mảnh sỏi nhỏ sau điều trị khiến sỏi có thể tiếp tục hình thành và phát triển trở lại theo thời gian.
Bác sĩ Trúc khám và tư vấn cho một người bệnh. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Sỏi thận tái phát không chỉ gây đau đớn và ảnh hưởng sinh hoạt mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như tắc nghẽn đường tiểu, nhiễm trùng tiết niệu, giãn và suy giảm chức năng thận. Nếu sỏi tồn tại lâu hoặc tái phát nhiều lần mà không được kiểm soát tốt, người bệnh có nguy cơ tổn thương thận mạn tính, thậm chí suy thận.
Bác sĩ Trúc khuyến cáo người từng điều trị sỏi tránh 5 thói quen phổ biến làm tăng nguy cơ tái phát.
Uống quá ít nước
Đây là nguyên nhân hàng đầu khiến sỏi thận dễ hình thành trở lại. Khi cơ thể thiếu nước, nước tiểu trở nên cô đặc, các khoáng chất như canxi, oxalat và acid uric dễ kết tinh thành sỏi. Nhiều người chỉ uống nước khi khát hoặc thường xuyên ngồi phòng lạnh, ít vận động nên không nhận ra cơ thể đang thiếu nước.
Để hạn chế nguy cơ, mọi người nên uống khoảng 2-2,5 lít nước mỗi ngày (tùy thể trạng và cường độ vận động), uống nhiều hơn khi chơi thể thao hoặc thời tiết nóng. Nước tiểu màu vàng nhạt cho thấy cơ thể đủ nước, còn vàng đậm là dấu hiệu cảnh báo thiếu nước.
Ăn mặn
Ăn quá nhiều muối khiến thận tăng đào thải canxi qua nước tiểu, từ đó tăng nguy cơ hình thành sỏi canxi. Các món ăn nhiều gia vị, thức ăn nhanh, mì gói, thực phẩm chế biến sẵn... thường chứa lượng muối cao, cần hạn chế và tập thói quen ăn nhạt dần để bảo vệ thận lâu dài.
Ăn quá nhiều đạm động vật
Tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ, nội tạng, hải sản... có thể làm tăng acid uric và giảm citrate trong nước tiểu, yếu tố giúp ngăn tạo sỏi. Chế độ ăn quá nhiều đạm trong thời gian dài cũng làm tăng gánh nặng cho thận. Người bệnh cần cân đối giữa đạm động vật và rau xanh, không nên ăn quá nhiều thịt trong một bữa, ưu tiên chế độ ăn đa dạng, hợp lý.
Nhịn tiểu thường xuyên
Nhiều người bận rộn công việc hoặc ngại sử dụng nhà vệ sinh công cộng nên có thói quen nhịn tiểu, khiến nước tiểu ứ đọng lâu trong đường tiết niệu, tạo điều kiện cho tinh thể lắng đọng và phát triển thành sỏi. Nhịn tiểu kéo dài còn làm tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu.
Bỏ tái khám sau điều trị sỏi
Theo bác sĩ Trúc, không ít người bỏ tái khám định kỳ sau khi tán sỏi hoặc phẫu thuật vì nghĩ bệnh đã khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, sỏi nhỏ vẫn có thể âm thầm hình thành trở lại mà không gây triệu chứng ở giai đoạn đầu. Khi phát hiện muộn, người bệnh có thể gặp biến chứng như tắc nghẽn đường tiểu, nhiễm trùng hoặc suy giảm chức năng thận. Do đó, sau điều trị, người bệnh cần tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ, đồng thời kiểm tra định kỳ nếu có tiền sử sỏi thận.
Người từng bị sỏi thận cần đi khám sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau vùng hông lưng, tiểu buốt, tiểu ra máu, tiểu khó, tiểu nhiều lần hoặc sốt kèm đau khi đi tiểu. Đây có thể là dấu hiệu sỏi tái phát hoặc gây biến chứng như tắc nghẽn, nhiễm trùng đường tiết niệu. Phát hiện và điều trị sớm giúp hạn chế nguy cơ tổn thương thận lâu dài.
