Xạ trị chữa ung thư phổi giai đoạn sớm như thế nào

Ung thư phổi giai đoạn sớm thường là giai đoạn một hoặc hai. Lúc này, khối u nhỏ, khu trú tại chỗ, chưa di căn đến hạch bạch huyết hoặc các cơ quan khác trong cơ thể. Bệnh ở giai đoạn sớm thường chưa có triệu chứng, thường được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe định kỳ.

ThS.BS Vương Ngọc Dương, Phó khoa Xạ trị, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết phẫu thuật là phương pháp phổ biến để điều trị ung thư phổi giai đoạn sớm, mục tiêu điều trị là triệt căn, ngăn ngừa tái phát. Tuy nhiên, một số trường hợp không đủ điều kiện phẫu thuật như không thể gây mê, lớn tuổi, chức năng tim mạch, hô hấp quá yếu. Một số bệnh nhân có chỉ định nhưng từ chối phẫu thuật do "ngại dao kéo".

Với những trường hợp này, bác sĩ chỉ định xạ trị định vị thân (Stereotactic Body Radiation Therapy - SBRT) để thay thế phẫu thuật. "Kỹ thuật này có thể triệt căn hoặc kiểm soát khối u hiệu quả tương đương phẫu thuật" bác sĩ Dương nói. Xạ trị định vị thân là kỹ thuật xạ trị chiếu ngoài tiên tiến, có nguyên lý tương tự xạ phẫu định vị não (SRS), tập trung liều bức xạ ion hóa rất cao và chính xác vào khối u để tạo ra tác động sinh học, tiêu diệt tế bào ung thư.

Khác với khối u não bộ ít dịch chuyển, khối u trên cơ thể, nhất là u phổi thường dịch chuyển nhiều khi người bệnh cử động, xê dịch tư thế, hít thở. Do đó, xạ trị định vị thân khó hơn cần áp dụng kỹ thuật tiên tiến để nhắm tia xạ trúng đích như:

Chụp CT mô phỏng 4D: Kỹ thuật này có cải tiến hơn so với CT mô phỏng 3D, ghi nhận hình ảnh ba chiều của khối u trong cơ thể, liên tục trong suốt các pha của chu kỳ hô hấp, từ hít vào đến thở ra. Nhờ đó, bác sĩ đánh giá chính xác mức độ di chuyển của khối u theo nhịp thở của bệnh nhân để xây dựng kế hoạch xạ trị chính xác hơn.

Xạ trị có hướng dẫn hình ảnh (IGRT): Bác sĩ chụp CT tại chỗ trước mỗi buổi xạ trị để so khớp vị trí khối u trên thực tế với kế hoạch xạ trị đã lập. Nếu phát hiện sai lệch, bác sĩ điều chỉnh lại tư thế bệnh nhân hoặc vị trí bàn điều trị trước khi tiến hành chiếu xạ, đảm bảo tia xạ tới đúng mục tiêu trong cả liệu trình.

Xạ trị có hướng dẫn bề mặt (SGRT): Các hệ thống quét cơ thể bằng chùm camera 3D, tạo bản đồ bề mặt cơ thể, giám sát, theo dõi tư thế người bệnh trong thời gian thực. Nếu bệnh nhân cử động hoặc thay đổi tư thế vượt quá ngưỡng cho phép, hệ thống sẽ cảnh báo hoặc tự động dừng phát tia để đảm bảo an toàn.

Kỹ thuật điều biến liều (IMRT, VMAT): Máy xạ trị sử dụng hệ thống chuẩn trực đa lá siêu mảnh, tốc độ đóng/mở nhanh để tạo hình chùm tia theo đúng hình dạng, "ôm sát" khối u, định hình vùng xạ trị chính xác. Nhờ đó, khối u nhận được liều điều trị cao nhất trong khi các cơ quan quan trọng xung quanh như tim, thực quản, tủy sống và nhu mô phổi lành được bảo vệ tối đa.

Bác sĩ Dương khuyên mỗi người nên duy trì khám sức khỏe định kỳ. Người có nguy cơ cao như người hút thuốc lá nặng lâu năm, thường xuyên tiếp xúc hóa chất độc hại, tiền sử gia đình có người mắc ung thư phổi nên tầm soát ung thư phổi theo tư vấn của bác sĩ. Phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp tăng cơ hội triệt căn. Người bệnh nên tới bệnh viện đa chuyên khoa, có đơn vị xạ trị tiên tiến được trang bị hệ thống máy móc đồng bộ để được tư vấn và điều trị phù hợp.