Theo Science Alert, một nghiên cứu mới từ Đại học Kentucky (Mỹ) chỉ ra rằng protein tau độc hại có khả năng "chiếm đoạt" nguồn cung cấp năng lượng của não bộ, gây ra tình trạng hưng phấn quá mức ở các neuron, từ đó dẫn đến chứng mất ngủ.
Trong khi đó, các đám rối protein tau tích tụ trong não bộ từ lâu đã được coi là một trong những nguyên nhân dẫn đến bệnh Alzheimer.
Phát hiện này đã giúp xác nhận và làm rõ cơ chế vì sao mất ngủ thường xuyên có thể là một dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh Alzheimer.
Thường xuyên mất ngủ có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh Alzheimer - Minh họa AI: Thu Anh
Theo bài công bố trên tạp chí khoa học npj Dementia, giới khoa học từ lâu đã nhận thấy các vấn đề về giấc ngủ thường xuất hiện sớm hơn nhiều so với các triệu chứng suy giảm trí nhớ ở bệnh nhân Alzheimer.
Các lý thuyết trước đây thường tập trung vào việc các mảng bám protein tau gây tổn thương tế bào não và làm gián đoạn giao tiếp giữa chúng. Nhưng nghiên cứu này đi sâu vào việc giải thích cơ chế sinh học đằng sau sự gián đoạn giấc ngủ đó.
Nhóm tác giả đã nghiên cứu trên các con chuột mắc bệnh liên quan đến tau, theo dõi cách não bộ của chúng sử dụng năng lượng khi protein tau bắt đầu tích tụ bất thường.
Họ tập trung quan sát quá trình chuyển hóa glucose (đường) trong não và sự thay đổi của các chất dẫn truyền thần kinh trong giai đoạn đầu của bệnh, ngay cả trước khi các búi protein tau hình thành hoàn toàn.
Kết quả cho thấy khi protein tau gặp trục trặc, não bộ không sử dụng glucose để tạo năng lượng theo cách thông thường.
Thay vào đó, nó "chiếm dụng" glucose để sản xuất liên tục glutamate, là một chất dẫn truyền thần kinh kích thích sự học hỏi và ghi nhớ.
Việc dư thừa glutamate giữ cho hệ thống thần kinh luôn trong trạng thái báo động cao, khiến não khó lòng chuyển sang giai đoạn ngủ sâu và phục hồi, dẫn đến mất ngủ, ngủ không ngon.
Đó có vẻ là một tin xấu. Nhưng việc phát hiện ra cơ chế này gợi mở một con đường có thể làm chậm quá trình khởi phát và tiến triển của Alzheimer.
Ví dụ, có thể sử dụng các loại thuốc điều chỉnh chuyển hóa (như thuốc trị động kinh hoặc tiểu đường type 2) để làm dịu sự "tăng động" của não, từ đó giúp bệnh nhân lấy lại được giấc ngủ ngon, điều cần thiết cho quá trình hồi phục và hình thành trí nhớ và chống lại diễn tiến của bệnh Alzheimer.
