Tiền ung thư có nghĩa là các tế bào phát triển bất thường, thay đổi về kích thước, hình dạng hoặc đặc điểm bên ngoài. Những thay đổi này có thể làm tăng nguy cơ ung thư, nhưng thường không thể dự đoán liệu chúng có trở thành ung thư hay không. Trong nhiều trường hợp, các tế bào bất thường không thay đổi tiếp hoặc tự trở lại bình thường.
Tình trạng tiền ung thư có thể là các khối u lành tính hoặc loạn sản - các cụm tế bào biến đổi bất thường cao. Loạn sản nghiêm trọng có thể được gọi là ung thư biểu mô tại chỗ, tức tế bào bất thường vẫn giới hạn tại chỗ, chưa xâm lấn.
Về mặt lý thuyết, loại bỏ các tế bào tiền ung thư trước khi chúng trở thành ác tính là cách để tránh nguy cơ ung thư. Tuy nhiên, nguyên nhân gốc rễ có thể vẫn tồn tại và các tế bào tiền ung thư khác vẫn có thể phát triển.
Yếu tố nguy cơ
Có nhiều yếu tố góp phần gây ra tiền ung thư, bao gồm di truyền, hormone, nhiễm trùng, chất gây ung thư, thậm chí cả căng thẳng. Những yếu tố này cùng làm biến đổi các tế bào bình thường thành các tế bào bất thường.
Nhiễm trùng
Virus, vi khuẩn và ký sinh trùng chiếm 15-20% trường hợp ung thư trên thế giới, theo Hiệp hội Ung thư Mỹ. Điển hình là virus u nhú ở người (HPV) có thể gây viêm dẫn đến tế bào tiền ung thư ở cổ tử cung, hậu môn, dương vật, miệng và họng. Hầu hết trường hợp nhiễm HPV tự khỏi trước khi xảy ra bất thường, nhưng một số trường hợp tiến triển theo chiều hướng bất lợi.
Một ví dụ khác là vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) phổ biến gây viêm dạ dày, có thể dẫn đến viêm teo dạ dày mãn tính. Ở một số người, tình trạng này có thể tiến triển thành ung thư dạ dày.
Viêm mạn tính
Viêm mạn tính có thể dẫn đến những thay đổi tiền ung thư trong các mô. Ví dụ bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD), một dạng trào ngược axit mạn tính, có thể dẫn đến tình trạng tiền ung thư được gọi là thực quản Barrett. Khoảng 0,5% người mắc thực quản Barrett mỗi năm phát triển thành ung thư thực quản, theo Viện Quốc gia về Tiểu đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Mỹ.
Tiếp xúc với hóa chất
Chất gây ung thư có thể là các hóa chất được sử dụng trong môi trường công nghiệp, chẳng hạn nhà máy hoặc mỏ. Số khác tồn tại ngay trong môi trường sống và tự nhiên. Các chất gây ung thư ở người đã được xác định như asen, benzen, beryli, vinyl clorua. Một số chất bị nghi ngờ gây ung thư như chloroform, DDT.
Điều trị và theo dõi
Hầu hết trường hợp, không có cách nào dự đoán liệu hoặc khi nào một tế bào tiền ung thư sẽ chuyển thành ung thư. Điều này phụ thuộc phần lớn vào loại tế bào và mức độ thay đổi bất thường, còn được gọi là cấp độ.
Cấp độ càng cao, tế bào tiền ung thư càng có nhiều khả năng chuyển thành ung thư. Dựa vào đó, bác sĩ xác định phương pháp điều trị phù hợp. Một số trường hợp chỉ cần theo dõi sát xem chứng loạn sản có tiến triển hay tự biến mất, có trường hợp cần điều trị để đảm bảo an toàn.
Thông thường, các tế bào tiền ung thư được loại bỏ bằng liệu pháp đông lạnh ở nhiệt độ khoảng -100 đến -150 độ C để tiêu diệt chúng. Nếu tổn thương loạn sản lớn hơn, bác sĩ có thể phẫu thuật để loại bỏ các mô bị ảnh hưởng và một số mô xung quanh.
Với một số bệnh lý, bác sĩ có thể khuyến nghị phòng ngừa bằng hóa chất, bao gồm các loại thuốc làm giảm nguy cơ tế bào tiền ung thư tái phát sau điều trị. Ví dụ, với nhiễm trùng H. pylori, bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng sinh tiêu diệt các vi khuẩn gây nguy cơ tiền ung thư và ung thư dạ dày ở một số người bệnh.
Thay đổi lối sống như bỏ thuốc lá cũng giúp giảm nguy cơ mắc nhiều loại ung thư, không chỉ ung thư phổi và bất kể thời gian hút thuốc bao lâu.
(Theo Verywell Health)
