Nhiều bệnh nhân mắc tiểu đường thường băn khoăn có nên ăn trái cây hay không vì lo ngại lượng đường tự nhiên trong hoa quả làm tăng đường huyết.
Theo bác sĩ Dương Minh Tuấn (Khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai), người bệnh không cần kiêng hoàn toàn trái cây, mà quan trọng là lựa chọn cách ăn phù hợp. Hiệp hội Đái tháo đường Mỹ (American Diabetes Association - ADA) năm 2026 cho biết trái cây, đặc biệt là trái cây nguyên quả, vẫn có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh cho người tiểu đường nếu được tính trong tổng lượng carbohydrate của bữa ăn.
"Người tiểu đường nên ưu tiên ăn trái cây nguyên miếng, nguyên múi thay vì uống nước ép" - bác sĩ Tuấn nhấn mạnh.
Người đái tháo đường nên ưu tiên ăn trái cây nguyên miếng, nguyên múi (Ảnh minh họa)
Bác sĩ Tuấn lý giải, trong trái cây nguyên quả, đường không tồn tại riêng lẻ mà được “đóng gói” trong cấu trúc tự nhiên của thực vật, đi kèm cùng chất xơ, nước, vitamin, khoáng chất và các hợp chất chống oxy hóa.
Khi ăn một quả táo, múi cam hay vài quả dâu, cơ thể phải trải qua quá trình nhai, nghiền và tiêu hóa trước khi giải phóng đường. Chất xơ trong trái cây giúp làm chậm tốc độ rỗng dạ dày và hấp thu glucose tại ruột, từ đó hạn chế tình trạng đường huyết tăng nhanh sau ăn.
Ngược lại, khi ép trái cây, cấu trúc tế bào bị phá vỡ, phần nước chứa đường được tách khỏi phần bã xơ.
Một cốc nước cam hoặc nước táo có thể chứa lượng đường tương đương 2-4 quả nhưng lại gần như không còn đủ chất xơ nguyên vẹn để làm chậm hấp thu.
Vì vậy, người bệnh có thể gặp tình trạng ăn một quả cam thì đường máu tăng chậm, nhưng uống một cốc nước cam ép lại khiến đường huyết tăng nhanh hơn rõ rệt.
Không chỉ vậy, nước ép còn làm giảm cảm giác no. Nếu ăn 2 quả cam, nhiều người đã cảm thấy đủ bụng, nhưng khi ép thành một cốc nước, có thể uống hết trong chưa đầy một phút. Điều này khiến người bệnh dễ nạp lượng carbohydrate lớn hơn mà không nhận ra.
Đáng chú ý, nhiều loại nước ép bán ngoài hàng còn được bổ sung thêm đường, syrup, sữa đặc hoặc sử dụng lượng trái cây lớn, càng làm tăng tổng năng lượng nạp vào.
Theo bác sĩ Tuấn, với người tiểu đường, đặc biệt là người đang kiểm soát đường huyết sau ăn, thừa cân, béo bụng, gan nhiễm mỡ hoặc tăng triglyceride, nước ép trái cây không nên được xem là thức uống lành mạnh để sử dụng thường xuyên.
Nghiên cứu dịch tễ lớn đăng trên tạp chí BMJ cũng cho thấy việc tiêu thụ một số loại trái cây nguyên quả như táo, việt quất có liên quan đến nguy cơ mắc tiểu đường type 2 thấp hơn, trong khi nước ép trái cây lại có xu hướng liên quan với nguy cơ cao hơn.
Các chuyên gia khuyến cáo, nếu muốn bổ sung trái cây, người bệnh nên ăn nguyên quả, kiểm soát khẩu phần hợp lý và ưu tiên dùng sau bữa ăn chính hoặc trong bữa phụ có kiểm soát.
