Suy tim do hẹp van động mạch chủ

Bà Kim, 65 tuổi, đột ngột khó thở, phát hiện van động mạch chủ hẹp khít gây suy hô hấp, suy tim, được cấy van qua ống thông không cần mổ.

GS.TS.BS Võ Thành Nhân, Giám đốc Trung tâm Tim mạch Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết bệnh nhân bị hẹp khít van động mạch chủ gây biến chứng suy tim độ 3. Chức năng co bóp tim, đánh giá qua chỉ số co bóp của thất trái, chỉ còn 23% (bình thường > 50%), thất trái giãn lớn, van vôi hóa nặng. Người bệnh có biểu hiện suy hô hấp, nguy cơ phù phổi cấp.

Van động mạch chủ có nhiệm vụ đưa máu từ tâm thất trái vào động mạch chủ, sau đó đi vào vòng đại tuần hoàn của cơ thể. Khi lá van này bị hẹp, lưu thông máu từ tim vào động mạch chủ suy giảm. Tim phải làm việc nhiều hơn nhằm bù đắp lượng máu thiếu hụt và đưa đủ máu đến các cơ quan trong cơ thể. Đến một thời điểm nào đó tim sẽ bị quá sức, dẫn đến phì đại cơ tim thất trái hoặc suy tim.

Giáo sư Nhân đánh giá tình trạng của bà Kim nghiêm trọng, suy tim nặng, nguy cơ phù phổi cấp. Bà được hỗ trợ thở oxy, dùng thuốc lợi tiểu giúp giảm ứ dịch nhằm giảm khó thở. Kết quả chụp CT tim cho thấy van động mạch chủ vôi hóa nặng và phù hợp để thay van qua ống thông (TAVI). Tuy nhiên, thủ thuật tiềm ẩn nguy cơ do động mạch vành trái của bệnh nhân chỉ cách vòng van 9-9.7 mm, trong khi lá van tự nhiên dài 12.6 mm và đã vôi hóa nhiều.

Giáo sư Nhân giải thích, nếu thực hiện TAVI, khi van nhân tạo được bung, các lá van tự nhiên không được lấy ra mà bị ép sang hai bên. Ở người có động mạch vành xuất phát thấp, lá van dài, vôi hóa như bà Kim, lá van cũ có thể bị đẩy lên che lỗ vào động mạch vành trái, khiến dòng máu nuôi cơ tim giảm đột ngột hoặc bị cắt đứt.

Êkíp lên phương án bảo vệ động mạch vành trong quá trình can thiệp TAVI với kỹ thuật "stent chimney" (stent ống khói). Hai ống thông (catheter) được đưa song song đến van động mạch chủ và mạch vành trái. Bác sĩ đặt stent vào mạch vành với chiều dài cao hơn chiều cao của lá van tự nhiên, sau đó bung stent và van nhân tạo cùng lúc, giúp lá van tự nhiên không bít lỗ xuất phát của mạch vành. Đây là chiến lược dự phòng nhằm bảo đảm dòng máu đến nuôi cơ tim nếu xuất hiện tình trạng bít tắc mạch vành khi thả van nhân tạo.

Ca can thiệp kết thúc thuận lợi, bà Kim hồi phục nhanh, trở lại sinh hoạt bình thường sau vài giờ, giảm khó thở, chức năng tim tăng từ 23% lên 40%, xuất viện sau một tuần.

Khi hẹp van động mạch chủ nhẹ đến trung bình, người bệnh thường không có dấu hiệu rõ ràng. Các triệu chứng chỉ xuất hiện mờ nhạt khi hoạt động gắng sức như chơi thể thao, mang vác vật nặng, đi bộ đường dài. Như bà Kim, van động mạch chủ vôi hóa nặng chứng tỏ bệnh nhân đã bị hẹp van từ lâu nhưng không được phát hiện sớm. Khi bệnh diễn tiến nặng mới bộc lộ triệu chứng đau ngực, khó thở, mệt, ngất.

Giáo sư Nhân khuyến nghị mỗi người nên khám sức khỏe tim mạch định kỳ, đặc biệt là phụ nữ trên 55 tuổi, nam giới trên 45 tuổi hoặc người có nhiều yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, mỡ máu cao, đường huyết cao, thừa cân, béo phì. Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện và can thiệp sớm nếu có bất thường, giảm nguy cơ biến chứng suy tim.

* Tên bệnh nhân đã được thay đổi