Những tác nhân gây nám da ít ngờ

Nhiệt, tia hồng ngoại, ô nhiễm không khí, ma sát và lựa chọn mỹ phẩm không phù hợp có thể tác động đến tế bào sắc tố khiến da sạm, nám.

Nám là tình trạng tăng sắc tố mạn tính, trong đó melanocyte tăng sản xuất melanin và hình thành các vùng da sậm màu. Tia UV trong ánh nắng mặt trời là một trong những yếu tố chủ yếu thúc đẩy quá trình này. Tuy nhiên, hằng ngày làn da còn tiếp xúc với nhiều tác nhân khác.

Dược sĩ Đỗ Xuân Hòa, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, chỉ ra một số yếu tố quen thuộc trong sinh hoạt có thể làm tăng nguy cơ nám da nhưng thường bị nhiều người bỏ qua.

Nhiệt và tia hồng ngoại

Tia hồng ngoại có thể ảnh hưởng đến các cơ chế liên quan đến hoạt động của melanocyte và sản xuất melanin. Nhiệt cũng có thể thúc đẩy các phản ứng viêm và stress oxy hóa tại da, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình tăng sắc tố ở người có cơ địa nám da. Nguồn nhiệt có thể đến từ môi trường ngoài trời, bếp nấu, máy sấy, xông hơi hoặc những hoạt động khiến da thường xuyên bị làm nóng. Do đó, mọi người cần lưu ý khi tiếp xúc với các nguồn nhiệt mạnh để tránh tăng sắc tố da.

Ô nhiễm không khí

Các chất ô nhiễm như bụi mịn, khí thải từ phương tiện giao thông và các hợp chất có khả năng tạo gốc tự do, ảnh hưởng đến hàng rào bảo vệ da, kích hoạt phản ứng viêm. Stress oxy hóa và viêm tác động đến melanocyte, tăng sản xuất melanin.

Người thường xuyên tiếp xúc với khói bụi nên che chắn da, hạn chế tiếp xúc với không khí ô nhiễm, đồng thời làm sạch và dưỡng ẩm phù hợp để bảo vệ hàng rào da.

Ma sát và kích thích cơ học

Các tác động thường gặp gồm chà xát mạnh khi rửa mặt, lau mặt bằng khăn, tẩy tế bào chết quá mức hoặc ma sát kéo dài do khẩu trang có thể gây tổn thương hàng rào bảo vệ da và kích hoạt phản ứng viêm.

Nếu da bị kích thích nhiều lần, tình trạng viêm có thể dẫn đến tăng sắc tố sau viêm. Ở người vốn có xu hướng tăng sắc tố, những kích thích cơ học kéo dài có thể khiến vùng da sẫm màu khó cải thiện hơn. Khi chăm sóc da nám, mọi người cần hạn chế các thao tác tạo lực ma sát lớn và tránh sử dụng những sản phẩm khiến da thường xuyên bị kích ứng.

Dùng mỹ phẩm không phù hợp

Theo bác sĩ Hòa, chọn mỹ phẩm theo xu hướng hoặc lời giới thiệu có thể khiến nhiều người dùng sản phẩm không phù hợp với da. Dùng nhiều sản phẩm cùng lúc, nhất là hoạt chất điều trị, có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ da, gây viêm và kích thích melanocyte tăng sản xuất melanin. Viêm lặp lại có thể gây tăng sắc tố sau viêm, khiến da sạm màu và nám rõ hơn. Mỗi người nên thăm khám, đánh giá tình trạng da để chọn sản phẩm phù hợp.

Dược sĩ Hòa lưu ý nám có cơ chế phức tạp, chịu ảnh hưởng đồng thời của di truyền, nội tiết, ánh sáng và các yếu tố môi trường. Với người bị nám, chống nắng phổ rộng vẫn là biện pháp quan trọng để hạn chế tác động của tia UV.

Giảm tiếp xúc với nguồn nhiệt mạnh, hạn chế khói bụi, tránh ma sát và kích ứng da góp phần kiểm soát tăng sắc tố. Nên thực hiện chế độ dinh dưỡng khoa học, đủ chất và có thể bổ sung một số dưỡng chất thiên nhiên nuôi dưỡng da từ sâu bên trong như sakura (từ hoa anh đào), pomegranate (chiết xuất từ lựu), l-glutathione, collagen, p.leucotomos... Các dưỡng chất này hỗ trợ tái tạo hàng rào bảo vệ da, kiểm soát quá trình hình thành melanin, góp phần làm mờ sạm nám, phục hồi và duy trì làn da khỏe mạnh.