Đặt ba stent khơi thông động mạch tắc hẹp

Ông Mai, 77 tuổi, đau chân cách hồi khi đi lại do hẹp khít động mạch chậu phải, được bác sĩ đặt ba stent lồng nhau, khơi thông dòng máu nuôi chân.

Ông Mai có tiền sử tăng huyết áp, đột quỵ 7 năm trước. Khoảng một tháng nay, ông đau vùng chậu ngày càng nhiều kèm tê lạnh hai chân, có lúc mất cảm giác. Chụp CT mạch máu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho thấy dòng máu xuống hai chân bị cản trở tại vị trí động mạch chủ bụng chia đôi thành hai động mạch chậu.

Trong đó, động mạch chậu chung phải hẹp gần tắc trên đoạn dài khoảng 3,5 cm, lòng mạch tại vị trí hẹp nhất chỉ còn dưới 1 mm. Động mạch chậu chung trái và đoạn cuối động mạch chủ bụng cũng hẹp 50-60%, đường kính nơi hẹp nhất còn 8 mm (bình thường khoảng 10-20 mm). Các tổn thương xơ vữa tại nhiều vị trí làm giảm lượng máu xuống hai chân, gây đau, tê và lạnh chi khi vận động.

TS.BS Nguyễn Anh Dũng, Trưởng khoa Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, Trung tâm Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, cho biết người bệnh có tổn thương phức tạp. Mảng xơ vữa nằm chắn ngay "ngã ba", nơi động mạch chủ bụng tách thành hai nhánh đưa máu xuống hai chân. Nếu chỉ xử lý một nhánh hoặc đặt một stent đơn thuần, dòng máu qua vị trí phân chia có thể không được tái lập đầy đủ. Mục tiêu êkíp đặt ra là mở đoạn động mạch chủ bị hẹp, đảm bảo dòng máu xuống cả hai động mạch chậu.

Ông Mai lớn tuổi, thành động mạch xơ vữa, kém đàn hồi, dễ rách hoặc bóc tách khi phẫu thuật. Tiền sử đột quỵ và bệnh tim cũng làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não, rối loạn huyết động và tổn thương thận trong quá trình can thiệp. Để hạn chế tối nguy cơ, êkíp thực hiện kỹ thuật ít xâm lấn CERAB (Covered Endovascular Reconstruction of the Aortic Bifurcation) chuyên dùng trong can thiệp tại vùng ngã ba động mạch chủ chậu.

Thay vì mổ mở để tạo đường lưu thông máu mới, êkíp đặt ba stent lồng ghép, chồng khít vào nhau để mở hoàn toàn đoạn động mạch chủ bụng, hai nhánh động mạch tách đôi. Nhờ đó, dòng máu được khơi thông theo cả ba hướng.

Các bác sĩ đặt stent đầu tiên ở đoạn cuối động mạch chủ bụng, tạo phần "thân". Hai stent còn lại được đưa vào bên trong phần dưới của stent thứ nhất, sau đó tách sang hai động mạch chậu, tạo hai nhánh đưa máu xuống hai chân như hình chữ Y ngược.

Theo bác sĩ Dũng, các stent phải được đặt đúng vị trí, chồng lấp và áp sát phù hợp để tạo đường lưu thông máu liên tục. Đây cũng là thách thức khi can thiệp ở người lớn tuổi do thành động mạch đã xơ cứng. Nong quá mạnh có nguy cơ gây tổn thương thành mạch, trong khi nong chưa đủ lực khiến stent không mở tối đa theo yêu cầu, dẫn đến tái hẹp trong stent.

Dưới hướng dẫn của hệ thống chụp mạch C-arm, bác sĩ Dũng đưa dây dẫn vượt qua vùng hẹp, nong từng bước rồi đặt stent phủ ở đoạn cuối động mạch chủ bụng. Lực nong bóng được kiểm soát chặt chẽ, đủ để mở rộng lòng mạch, hạn chế tổn thương thành mạch.

Sau đó, êkíp lần lượt đưa hai stent lồng vào bên trong stent đầu tiên để chia đôi dòng máu vào từng nhánh mạch nuôi chi dưới. Trong quá trình nong, êkíp kiểm soát lực chính xác, đủ để các stent bung và áp sát thành mạch nhưng không gây tổn thương động mạch vốn đã xơ cứng. Sau khi bung tối đa, ba stent tạo thành cấu trúc phân nhánh chữ Y ngược, che phủ vùng xơ vữa và tái lập đường lưu thông máu từ động mạch chủ bụng xuống hai động mạch chậu.

Sau thủ thuật, hai chân ông Mai ấm và hồng hào trở lại, tình trạng đau, tê bì chân cải thiện. Bác sĩ Dũng cho biết các tổn thương hẹp tắc phức tạp tại vị trí ngã ba động mạch chủ chậu trước đây thường phải mổ mở. Tuy nhiên, phẫu thuật xâm lấn khiến thời gian mổ kéo dài, người bệnh chịu đau đớn, chậm hồi phục, dễ biến chứng. Kỹ thuật CERAB cho phép tái tạo ngã ba động mạch từ bên trong lòng mạch qua đường can thiệp ít xâm lấn, giúp người bệnh sớm vận động, hồi phục.

Bác sĩ Dũng khuyến cáo người cao tuổi, đặc biệt là người có các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường hay rối loạn chuyển hóa mỡ máu... nên khám sức khỏe mạch máu định kỳ. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau mỏi chân khi đi lại, chân lạnh, tê bì, thay đổi màu da, vết thương lâu lành..., người bệnh cần khám chuyên khoa mạch máu để điều trị kịp thời.

* Tên người bệnh đã được thay đổi