Thai phụ ba lần thay huyết tương do viêm tụy hoại tử

Chị Nam, 22 tuổi, mang thai 36 tuần, viêm tụy cấp do tăng triglyceride, bất ngờ suy thai, được bác sĩ thay huyết tương can thiệp kịp thời.

Chị Nam cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, lượng triglyceride (một loại mỡ trong máu) lên 8.370 mg/dL, cao hơn 8 lần mức bình thường. Men tụy lipase (enzyme do tuyến tụy sản xuất) cũng tăng khoảng 11 lần, đến 562 U/L. Chụp CT bụng ghi nhận viêm tụy cấp mức độ nặng, phù nề quanh vùng cửa, thành túi mật, tá tràng kèm nhiều dịch trong ổ bụng.

Bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân viêm tụy cấp, được chỉ định thay huyết tương nhằm giảm nhanh triglyceride trong máu. Đây là kỹ thuật hồi sức chuyên sâu, được bác sĩ cân nhắc dựa trên mức triglyceride, mức độ viêm tụy, diễn tiến triệu chứng và đáp ứng điều trị.

Thai phụ được chuyển theo dõi tại khoa Hồi sức tích cực - Chống độc (ICU). BS.CKI K Bus, khoa ICU, đặt một ống thông nhỏ (catheter) tĩnh mạch cảnh phải dưới hướng dẫn siêu âm để thực hiện thay huyết tương trên hệ thống máy chuyên dụng. Trong lúc đó, êkíp Sản khoa theo dõi liên tục tim thai, kiểm tra sát sinh hiệu, điện giải, đông máu và triglyceride.

Thai phụ xuất hiện các cơn gò tử cung, tim thai khoảng 140 lần/phút, có những nhịp giảm muộn lặp lại. BS.CKII Phan Thế Thi, Trung tâm Sản Phụ khoa, nhận định thai nhi có dấu hiệu thiếu oxy cấp và chỉ định mổ lấy thai cấp cứu. Trong lúc êkíp sản khoa phẫu thuật, êkíp ICU phối hợp theo dõi và xử trí các bất thường về tuần hoàn, hô hấp và các chỉ số trong cơ thể, chuẩn bị phương án hồi sức tích cực cho người mẹ sau mổ.

Bé gái chào đời nặng 2,5 kg, được bác sĩ Trung tâm Sơ sinh hồi sức, chăm sóc đặc biệt, nuôi ăn sữa qua ống thông. Bé xuất viện sau một tuần, còn mẹ tiếp tục điều trị viêm tụy cấp bằng dịch truyền, insulin, kiểm soát điện giải, giảm đau, kháng sinh. Êkíp hai lần thay huyết tương để kiểm soát chỉ số triglyceride, bệnh nhân tỉnh táo sau 12 ngày điều trị, giảm đau bụng, ăn uống, xuất viện điều trị ngoại trú.

Theo bác sĩ K Bus, triglyceride có xu hướng tăng trong thai kỳ do thay đổi nội tiết và chuyển hóa. Phần lớn phụ nữ chỉ tăng ở mức sinh lý và không gặp biến chứng. Tuy nhiên, ở người có rối loạn chuyển hóa mỡ máu từ trước hoặc các yếu tố nguy cơ khác, triglyceride tăng rất cao gây viêm tụy cấp.

Bác sĩ khuyến cáo phụ nữ có tiền sử triglyceride cao, rối loạn mỡ máu gia đình hoặc từng bị viêm tụy do tăng triglyceride nên kiểm tra mỡ máu trước khi mang thai. Chế độ ăn cần được kiểm soát theo hướng dẫn của bác sĩ, hạn chế chất béo và đường đơn, tránh rượu bia, kiểm soát cân nặng và đường huyết.

Phụ nữ mang thai không nên tự ý sử dụng thuốc hạ mỡ máu. Thai phụ có tiền sử rối loạn mỡ máu nếu xuất hiện đau thượng vị dữ dội hoặc kéo dài, đau lan ra sau lưng, buồn nôn, nôn cần đi khám sớm.

*Tên người bệnh đã được thay đổi