Nhìn một thành hai do liệt dây thần kinh số 6

Ông Công, 58 tuổi, chóng mặt và nhìn một vật thành hai, bác sĩ chẩn đoán song thị do biến chứng tiểu đường gây liệt dây thần kinh vận nhãn.

Ông Công bệnh tiểu đường hơn 10 năm, chưa từng tầm soát biến chứng mắt. Nay thạc sĩ, bác sĩ Phạm Huy Vũ Tùng, Phó khoa Mắt, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, đo thị lực người bệnh ghi nhận mắt phải 8/10, mắt trái 6/10 và đục thủy tinh thể giai đoạn đầu, chưa có tổn thương đáy mắt. Kiểm tra vận nhãn, mắt trái không thể liếc ra ngoài nhưng tròng mắt lệch vào trong.

Bác sĩ chẩn đoán ông Công liệt dây thần kinh số 6 (dây thần kinh vận nhãn ngoài) - vốn chi phối cơ thẳng ngoài, giúp mắt liếc ra ngoài.

Vận động nhãn cầu được điều khiển bởi ba đôi dây thần kinh sọ số 3, 4 và 6. Khi một dây bị liệt, các cơ mắt có thể giảm hoặc mất chức năng, khiến mắt hạn chế vận động và gây nhìn đôi. Tùy hướng mắt bị hạn chế, bác sĩ có thể xác định dây thần kinh bị tổn thương.

Liệt dây thần kinh vận nhãn có thể liên quan đến tiểu đường, tăng huyết áp, tăng áp lực nội sọ, phình động mạch, viêm màng não hoặc chấn thương sọ não, thường cần chụp MRI để tìm nguyên nhân. Kết quả chụp MRI của ông Công không ghi nhận bất thường, giúp bác sĩ loại trừ nguyên nhân tại não.

Bác sĩ Tùng cho rằng ông Công mắc bệnh tiểu đường nhiều năm, đường huyết tăng kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu nuôi dây thần kinh và mắt. Thủy tinh thể mắt trái bắt đầu đục cho thấy bệnh tiểu đường có thể đã ảnh hưởng đến mắt.

Ông Công được hướng dẫn massage và tập luyện cho mắt bằng cách di chuyển sang hai bên, lên trên, xuống dưới để kích thích cơ thẳng ngoài. Phần lớn trường hợp có thể hồi phục khi kiểm soát tốt đường huyết. Người bệnh được bác sĩ Nội tiết - Đái tháo đường theo dõi và điều chỉnh đường huyết lâu dài.

Sau một tháng, ông Công hết nhìn đôi, mắt trái cử động linh hoạt trở lại. Tuy nhiên, bệnh có thể tái phát nếu đường huyết không được kiểm soát tốt. Người bệnh cần tái khám đúng hẹn để theo dõi chức năng vận nhãn, đục thủy tinh thể và các biến chứng mắt khác do tiểu đường.

Tiểu đường có thể gây tổn thương nhiều cấu trúc của mắt, dẫn đến các bệnh như võng mạc tiểu đường, đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp, glôcôm. Bác sĩ Tùng khuyến cáo người lớn tuổi, có bệnh nền, tiền sử bệnh mắt hoặc sử dụng corticoid kéo dài nên khám mắt định kỳ 6-12 tháng để tầm soát bất thường. Khi xuất hiện nhìn đôi, mắt lác đột ngột, mờ mắt, đau nhức hốc mắt hoặc lồi mắt, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa Mắt để được khám sớm.

*Tên người bệnh đã được thay đổi