Những ai phải cẩn trọng đặc biệt khi ăn bún?

Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy khuyến cáo một số nhóm người như tiêu hóa nhạy cảm, kiểm soát cân nặng và đường huyết, nên cẩn trọng đặc biệt khi ăn bún.

Bún là món ăn quen thuộc của người Việt. Mặc dù sợi bún chủ yếu là tinh bột, giá trị dinh dưỡng của món ăn phụ thuộc vào nước dùng, thực phẩm ăn kèm và cách chế biến. Một tô bún có thể trở thành bữa ăn cân đối, bổ dưỡng nếu có sự kết hợp hợp lý giữa tinh bột, đạm và rau. Tuy nhiên, một số người cần cân nhắc kỹ lựa chọn khẩu phần và món ăn kèm, đặc biệt khi họ đang kiểm soát đường huyết, cân nặng hoặc lượng muối trong chế độ ăn.

Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy, chuyên gia dinh dưỡng và cựu Bác sĩ Đội Tuyển Việt Nam, U23 Việt Nam, khuyến nghị những nhóm người sau nên lưu ý khi ăn bún:

Người kiểm soát cân nặng

Tăng cân không phải lỗi của riêng sợi bún. Cân nặng phụ thuộc vào tổng năng lượng cơ thể nạp vào và tiêu hao. Một tô bún dễ chứa nhiều calo nếu ăn kèm thực phẩm giàu chất béo như thịt mỡ, chả, tóp mỡ, đậu phộng, hoặc nước dùng nấu nhiều dầu mỡ. Ngược lại, một khẩu phần vừa phải, nhiều rau xanh và đạm ít béo sẽ giảm đáng kể năng lượng nạp vào.

Người muốn kiểm soát cân nặng nên giảm bún, tăng rau xanh. Ưu tiên các loại đạm như thịt nạc, cá, trứng hoặc đậu phụ. Thay vì chỉ tập trung vào lượng bún, hãy quan tâm thành phần ăn kèm và cách chế biến món ăn.

Người kiểm soát đường huyết

Bún giàu carbohydrate, ăn khẩu phần lớn làm tăng tổng lượng carbohydrate trong bữa, từ đó gây tăng đường huyết sau ăn. Do đó, người bệnh cần cân đối lượng bún và hạn chế món ăn kèm nhiều chất béo hoặc chứa thêm tinh bột như thịt mỡ, chả, đồ chiên.

Kiểm soát lượng ăn và chọn thực phẩm dùng kèm là điều quan trọng khi ăn bún với người đái tháo đường, không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn món này. Một bữa ăn cân đối gồm phần bún vừa phải, kết hợp rau xanh và đạm như cá, thịt nạc, trứng hoặc đậu phụ.

Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm

Cảm giác khó chịu sau khi ăn bún có thể không xuất phát từ sợi bún. Với người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, một số cách chế biến hoặc thực phẩm dùng kèm gây đầy hơi, khó tiêu. Đặc biệt, món bún nhiều dầu mỡ, đồ chiên, nước dùng béo, hoặc gia vị cay như ớt, sa tế, hành phi thường khó dung nạp. Thành phần ăn kèm và lượng gia vị ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiêu hóa.

Vệ sinh an toàn thực phẩm cũng là vấn đề cần chú ý khi ăn bún bên ngoài. Người ăn khó kiểm soát nguồn nguyên liệu, điều kiện bảo quản, chất lượng nước dùng hay quy trình chế biến. Thực phẩm không bảo quản và xử lý đúng cách dễ gây rối loạn tiêu hóa như đau bụng, tiêu chảy hoặc buồn nôn.

Nếu các triệu chứng tiêu hóa như đau bụng, chướng bụng, tiêu chảy lặp lại sau mỗi lần ăn, hãy xem xét kỹ từng loại thực phẩm và cách chế biến trong bữa ăn. Trường hợp triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện nhiều lần, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân chính xác, tránh tự kết luận do một loại thực phẩm cụ thể.

Người cần hạn chế muối

Lượng muối nạp vào cơ thể khi ăn bún không chỉ đến từ nước dùng. Nước mắm, nước tương, chả, giò hay thực phẩm chế biến sẵn ăn kèm đều làm tăng đáng kể lượng natri của cả bữa ăn.

Vì vậy, nếu phải hạn chế muối, bạn cần quan tâm cách lựa chọn và chế biến cả tô bún, không chỉ giảm lượng bún. Ưu tiên nước dùng có vị vừa phải, hạn chế nêm thêm nước mắm hoặc nước tương. Rau, thịt và cá tươi là lựa chọn tốt hơn so với chả, giò hoặc các thực phẩm chế biến sẵn thường chứa nhiều natri.

Muốn giảm muối khi ăn bún, điều quan trọng là ăn kèm với gì và nêm nếm ra sao.

Tóm lại, người khỏe mạnh không cần loại bỏ bún khỏi thực đơn. Điều đáng quan tâm là lượng ăn, lựa chọn nguyên liệu và cách chế biến món ăn. Một bữa bún hợp lý cần kết hợp tinh bột, đạm và rau, đồng thời hạn chế thành phần chứa nhiều dầu mỡ, đường hoặc muối.

Tùy mục tiêu sức khỏe, mỗi người điều chỉnh cách ăn khác nhau. Người cần ổn định đường huyết kiểm soát khẩu phần bún và tổng lượng carbohydrate; người muốn giữ cân chú ý tổng năng lượng nạp vào; còn người phải hạn chế muối cần cẩn trọng với nước dùng, nước chấm, chả, giò và món chế biến sẵn.

Thay vì coi bún là thực phẩm phải kiêng, hãy tập trung xây dựng khẩu phần vừa đủ và chọn món ăn kèm phù hợp. Cách ăn này vừa giúp đa dạng thực đơn, vừa dễ điều chỉnh theo nhu cầu dinh dưỡng và tình trạng sức khỏe cá nhân.