Một nghiên cứu mới tại Na Uy chỉ ra rằng việc sử dụng điện thoại trước khi ngủ có thể làm giảm chất lượng và thời lượng giấc ngủ. Nghiên cứu trên 45.202 người trẻ từ 18 đến 28 tuổi cho thấy, mỗi giờ dùng màn hình tăng lên làm nguy cơ mất ngủ tăng 59% và thời gian ngủ giảm trung bình 24 phút. Kết quả được công bố ngày 31/3 trên tạp chí Frontiers in Psychiatry.
"Trái với suy nghĩ phổ biến rằng mạng xã hội gây rối loạn giấc ngủ, nghiên cứu của chúng tôi cho thấy điều đó chưa chắc đúng", tiến sĩ Børge Sivertsen, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Y tế Công cộng Na Uy, nhận định.
Nghiên cứu xem xét nhiều hoạt động như lướt mạng xã hội, xem phim, chơi game, nghe nhạc hoặc podcast, đọc sách,... Dữ liệu ban đầu chưa cho thấy hoạt động nào gây ảnh hưởng nghiêm trọng nhất. Trong giai đoạn tiếp theo, nhóm nghiên cứu sẽ tập trung vào các hoạt động liên quan đến công việc trước khi ngủ.
Đáng chú ý, nghiên cứu tại Na Uy cho thấy những người chỉ sử dụng mạng xã hội trước khi ngủ lại có tỷ lệ mất ngủ thấp nhất và thời lượng ngủ dài nhất so với các nhóm khác. Nhóm chuyên gia giả thuyết rằng chính yếu tố kết nối xã hội có thể góp phần bảo vệ giấc ngủ.
Tuy nhiên, các công trình trước đó lại chỉ ra rằng việc tiếp xúc với màn hình dưới bất kỳ hình thức nào - mạng xã hội, phim ảnh, game, sách điện tử..., đều gây ảnh hưởng tiêu cực đến giấc ngủ, đặc biệt ở thanh thiếu niên. Nhóm tuổi này có xu hướng dễ bị kích thích về mặt cảm xúc, và thường ngủ muộn hơn, khiến việc sử dụng màn hình vào ban đêm càng làm rối loạn nhịp sinh học.
Một phân tích tổng hợp trên 125.000 trẻ em cho thấy chỉ cần có thiết bị điện tử trong phòng ngủ đã ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ, ngay cả khi trẻ không sử dụng chúng.
Với thế hệ trẻ, sức hút của mạng xã hội vẫn rất lớn. Khảo sát cho thấy 93% người thuộc thế hệ Z từng thức khuya để dùng mạng xã hội.
Tiến sĩ Kaylor tỏ ra hoài nghi trước kết luận cho rằng mạng xã hội có thể "bảo vệ" giấc ngủ. Bà cho rằng cần theo dõi chặt chẽ hoạt động chơi game vì nó thường gây rối loạn giấc ngủ.
"Một số kết quả ban đầu khá thú vị, nhưng chưa đủ mạnh để đưa ra kết luận chắc chắn. Chúng ta cần thêm bằng chứng để xác thực giả thiết rằng mạng xã hội có thể bảo vệ giấc ngủ", bà nói.
Tiến sĩ Cedernaes bổ sung, rất khó xác định rõ mối liên hệ giữa mạng xã hội và giấc ngủ vì có nhiều yếu tố gây nhiễu: người dùng cảm thấy thư giãn hay căng thẳng khi dùng mạng? Họ dùng mạng vì khó ngủ, hay chính việc dùng mạng khiến họ khó ngủ hơn? Họ có dùng điện thoại sau một ngày căng thẳng?
Không ít người vẫn thiếu ngủ, dù ai cũng biết rõ lợi ích của một giấc ngủ chất lượng. Theo báo cáo Casper-Gallup State of Sleep in America, khoảng 84 triệu người trưởng thành tại Mỹ (tương đương 33%) mô tả chất lượng giấc ngủ của họ là "tạm được" hoặc "kém". Trong nhóm thanh niên, tỷ lệ này còn cao hơn, lên tới 38%. Chỉ 35% người Mỹ ngủ đủ tám tiếng mỗi ngày.
Một thiếu niên đang sử dụng điện thoại. Ảnh: Pexel
Nhiều nghiên cứu trước đây từng chỉ ra loại ánh sáng phát ra từ màn hình điện tử, đặc biệt ở bước sóng xanh, có thể làm gián đoạn nhịp sinh học và ức chế hormone melatonin - yếu tố giúp con người dễ đi vào giấc ngủ.
Tuy nhiên, không phải tất cả các nghiên cứu đều thống nhất. Một thử nghiệm nhỏ gần đây cho thấy ánh sáng xanh và vàng ảnh hưởng đến giấc ngủ tương tự nhau nếu có cùng độ sáng. Kết luận: ánh sáng mạnh, bất kể màu sắc, đều có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Tiến sĩ Leah Kaylor, nhà tâm lý học lâm sàng, cho biết: "Não bộ con người vẫn hoạt động theo nhịp của ánh sáng tự nhiên từ thời tiền sử. Vì vậy, ánh sáng mạnh vào buổi tối dễ khiến não bộ hiểu nhầm là ban ngày, gây khó ngủ".
Tuy vậy, mức độ phản ứng với ánh sáng ở mỗi người là khác nhau, có thể chênh lệch tới 50 lần, theo Tiến sĩ Jonathan Cedernaes, chuyên gia giấc ngủ tại Đại học Uppsala, Thụy Điển.
Thiếu ngủ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Nó liên quan đến nhiều vấn đề như tăng huyết áp, tiểu đường, béo phì, trầm cảm, đau tim và đột quỵ. Gần như tất cả các hệ thống trong cơ thể - từ thần kinh, miễn dịch, hô hấp đến tim mạch và nội tiết - đều bị ảnh hưởng nếu thiếu ngủ kéo dài.
Nếu bạn thường xuyên lướt điện thoại trước khi ngủ và gặp tình trạng mất ngủ, hãy thay đổi thói quen này càng sớm càng tốt. Việc tránh dùng thiết bị điện tử khi vừa lên giường hoặc ngay trước giờ đi ngủ sẽ giúp não bộ chuẩn bị tốt hơn cho giấc ngủ. Nếu buộc phải dùng điện thoại, bạn nên chọn những hoạt động nhẹ nhàng như nghe nhạc thư giãn hoặc sách nói thay vì lướt mạng xã hội hay xem video.
Bạn cũng có thể bật chế độ lọc ánh sáng xanh (Night Shift với iPhone, Night Light, Blue Light Filter hoặc Eye Comfort Shield với Android) để giảm bớt tác động tiêu cực của ánh sáng đến giấc ngủ. Ngoài ra, hãy tắt thông báo, bật chế độ "Không làm phiền", và tốt nhất là sạc điện thoại ở phòng khác để tránh ánh sáng hay tiếng động làm gián đoạn giấc ngủ. Việc duy trì lịch sinh hoạt ổn định mỗi ngày, bao gồm giờ đi ngủ và giờ thức dậy, cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể.
Khi các chuyên gia tiếp tục nghiên cứu mối quan hệ giữa thiết bị điện tử và giấc ngủ, việc chủ động thực hành vệ sinh giấc ngủ đúng cách vẫn là lựa chọn an toàn và cần thiết.
(Theo Healthline)
