Lạm dụng thuốc giảm đau hại xương khớp thế nào

Sử dụng thuốc giảm đau không đúng chỉ định, quá liều hoặc kéo dài có thể gây nhiều tác dụng phụ, trong khi nguyên nhân gây đau không điều trị triệt để.

Khi bị đau nhức xương khớp, nhiều người có thói quen tự mua thuốc giảm đau để nhanh chóng kiểm soát triệu chứng. Tuy nhiên, việc lạm dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài, không theo chỉ định của bác sĩ có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe, thậm chí âm thầm làm bệnh tiến triển nặng hơn.

ThS.BS Phạm Thị Xuân Thư, khoa Nội Cơ xương khớp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết cơ chế hình thành và dẫn truyền cơn đau rất phức tạp. Khi người bệnh lạm dụng thuốc giảm đau để đổi lấy sự dễ chịu tức thời, gốc rễ của bệnh không được điều trị. Trong khi đó, hệ thần kinh trở nên nhạy cảm hơn với kích thích đau, khiến ngưỡng chịu đựng của cơ thể giảm xuống, rút ngắn khoảng cách giữa những lần phải dùng thuốc giảm đau.

Người bệnh còn có thể gặp phải tình trạng da mỏng, dễ bị bầm và lâu tan, mặt tròn, mệt mỏi kéo dài, tăng cân... Đó là dấu hiệu của suy tuyến thượng thận do dùng các loại thuốc giảm đau xương khớp có chứa corticosteroid trong thời gian dài, khiến tuyến thượng thận bị ức chế và teo dần, làm rối loạn cơ chế điều hòa hormone tự nhiên. Lúc này, nếu người bệnh đột ngột dừng thuốc, cơ thể có thể bị suy tuyến thượng thận cấp với các triệu chứng như tụt huyết áp nặng, trụy tim mạch, nôn nhiều, lơ mơ và có thể tử vong nhanh chóng.

Bác sĩ Thư cho biết paracetamol thường được dùng trong điều trị đau nhức xương khớp mức độ nhẹ đến trung bình. Thành phần này chuyển hóa chủ yếu tại gan nên có thể gây tổn thương gan nghiêm trọng nếu lạm dụng, đặc biệt ở người có bệnh gan nền hoặc thường xuyên uống rượu bia. Người bệnh có thể gặp phải các triệu chứng như mệt mỏi, buồn nôn, chán ăn, đau hoặc khó chịu vùng bụng trên. Trường hợp gan bị tổn thương sẽ xuất hiện tình trạng đau tức vùng hạ sườn phải, vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu...

Các vấn đề về đường tiêu hóa như loét dạ dày, ợ hơi... là tác dụng phụ thường gặp do dùng nhóm thuốc kháng viêm không chứa steroid (NSAID) trong thời gian dài ở người bệnh đau khớp, viêm khớp, thoái hóa khớp. Nhóm thuốc này làm giảm sản xuất chất bảo vệ lớp niêm mạc dạ dày prostaglandin khỏi axit dịch vị, khiến axit dễ dàng làm mòn niêm mạc, dẫn đến viêm loét, thậm chí xuất huyết dạ dày.

Bác sĩ Thư lưu ý nhóm thuốc giảm đau opioid có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, giảm khả năng phản xạ và ảnh hưởng đến khả năng giữ thăng bằng, từ đó làm tăng nguy cơ té ngã, đặc biệt ở người cao tuổi, có thể dẫn đến chấn thương và gãy xương. Sử dụng opioid kéo dài cũng có thể gây lệ thuộc thuốc và nhiều tác dụng không mong muốn khác nên nhóm thuốc này cần được sử dụng theo chỉ định và theo dõi của bác sĩ.

Lạm dụng thuốc giảm đau xương khớp trong thời gian dài còn tác động tiêu cực lên hệ thống cơ xương khớp và quá trình chuyển hóa chất trong cơ thể, gây ra một số vấn đề như khó kiểm soát huyết áp và đường huyết, dễ nhiễm trùng, loãng xương...

Bác sĩ khuyến cáo người bệnh không lạm dụng thuốc giảm đau nhức xương khớp nhưng cũng không nên cố gắng chịu đau. Người bệnh nên đi khám để được chẩn đoán chính xác, tìm ra nguyên nhân gây đau và có phương pháp điều trị phù hợp, dùng thuốc đúng lúc và đúng liều theo chỉ định của bác sĩ.