Nên đo huyết áp bên tay trái hay phải?

Tôi đo huyết áp tại nhà, tay phải thường cao hơn tay trái 5-10 mmHg, vậy có bình thường không? Tôi nên đo tay nào mới chính xác? (Ngọc Nhi, 41 tuổi)

Trả lời:

Nhiều người cho rằng huyết áp cần được đo ở cánh tay trái vì gần tim hơn, song điều này không chính xác. Thứ nhất, tim nằm ở trung tâm ngực, chỉ có phần chóp tim hơi lệch về bên trái. Thứ hai, các mạch máu cung cấp máu cho tay trái và phải đều bắt nguồn từ cung động mạch chủ.

Vì vậy, người bệnh lần đầu tiên đo huyết áp nên đo cả hai cánh tay. Sau đó, tay cho chỉ số cao hơn sẽ được chọn làm tay đo chuẩn để theo dõi lâu dài. Bạn không nên đổi tay liên tục vì dễ cho chỉ số lúc cao lúc thấp, không phản ánh đúng thay đổi thật sự của huyết áp cơ thể.

Huyết áp phản ánh áp lực của máu lên thành động mạch. Về nguyên tắc, chỉ số này không khác biệt dù đo ở cánh tay phải hay trái. Tuy nhiên thực tế, chỉ số huyết áp đo được ở mỗi cánh tay thường có sự chênh lệch do đường đi và tình trạng mạch máu, mật độ cơ ở hai bên cơ thể khác nhau hoặc sai số kỹ thuật (tư thế đo chưa chính xác, đo ngay sau khi ăn hoặc vận động...).

Mức chênh lệch chỉ số huyết áp giữa hai tay nhỏ sẽ không đáng ngại. Trường hợp chênh lệch lớn và lặp lại nhiều lần có thể cảnh báo vấn đề về mạch máu. Cụ thể, nếu chênh lệch chỉ số giữa 2 cánh tay dưới 5 mmHg là bình thường và bạn nên đo huyết áp bên cánh tay có chỉ số cao hơn ở các lần đo sau. Trường hợp con số chênh lệch từ 10 mmHg trở lên cần tầm soát nguy cơ bệnh lý mạch máu như bệnh động mạch ngoại biên, bóc tách động mạch chủ, hẹp eo động mạch chủ, bệnh Takayasu...

Để đo chỉ số huyết áp chính xác, bên cạnh việc chọn cánh tay để đo, các bước chuẩn bị và kỹ thuật đo cũng quan trọng. Trước khi đo, bạn cần đảm bảo tình trạng cơ thể ổn định, ngồi nghỉ 5-10 phút, tránh vận động mạnh, biến động tâm trạng, không hút thuốc lá, sử dụng chất kích thích như cafein ít nhất 30 phút. Duy trì môi trường yên tĩnh, nhiệt độ phòng phù hợp để tránh ảnh hưởng đến kết quả.

Khi đo, ngồi tựa lưng và đặt chân phẳng trên sàn, thả lỏng cơ thể, không nói chuyện, xem tivi hay điện thoại. Quấn vòng đo ở phía trên khuỷu tay, phần dưới của vòng đo cách nếp gấp khuỷu tay khoảng 2-3 cm. Đặt cánh tay lên bàn sao cho vòng đo ngang tim. Đo hai lần, cách nhau 2 phút trên cùng một cánh tay, vào buổi sáng và tối, lấy trung bình của hai kết quả để ra chỉ số cuối cùng.

Tần suất đo huyết áp khuyến nghị là ít nhất một lần mỗi tuần hoặc khi có triệu chứng bất thường như nhức đầu, chóng mặt. Những người huyết áp chưa ổn định hoặc mới vừa điều chỉnh thuốc huyết áp có thể cần đo thường xuyên hơn. Bạn nên đo huyết áp mỗi ngày, trong vòng 3-5 ngày trước khi tái khám và đem theo kết quả cho bác sĩ xem. Điều này giúp bạn hiểu rõ về tình trạng huyết áp của bản thân, đi khám kịp thời nếu có bất thường.

Trưởng khoa Nội Tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM