Khi nào người bệnh ung thư gan được xạ trị?

Cậu tôi xơ gan nhiều năm, gần đây khám được chẩn đoán ung thư gan. Người bệnh ung thư gan khi nào được chỉ định xạ trị? (Ngọc Châu, 33 tuổi)

Trả lời:

Xạ trị là phương pháp điều trị ung thư sử dụng các chùm bức xạ năng lượng cao như tia X hoặc các hạt như proton để gây tổn thương tế bào ung thư, làm mất khả năng tăng sinh và kiểm soát sự phát triển của khối u.

Trước đây, ung thư gan chủ yếu được điều trị bằng các phương pháp phẫu thuật, ghép gan, đốt u bằng sóng cao tần (RFA) hoặc vi sóng (MWA), nút mạch. Xạ trị ít được sử dụng trong điều trị ung thư gan do gan và khối u có thể di chuyển theo nhịp hô hấp, trong khi xung quanh gan có nhiều cơ quan nhạy cảm với bức xạ. Nếu không đánh giá và kiểm soát tốt chuyển động này, liều xạ có thể ảnh hưởng đến phần gan lành hoặc các cơ quan lân cận.

Tuy nhiên, hiện nay với sự phát triển của công nghệ xạ trị hiện đại, vai trò của xạ trị trong điều trị ung thư gan được mở rộng. Trong đó, xạ trị lập thể định vị thân (SBRT) là phương pháp điều trị không xâm lấn, sử dụng các chùm bức xạ hội tụ vào khối u với độ chính xác cao, kết hợp các kỹ thuật quản lý chuyển động hô hấp nhằm giảm ảnh hưởng đến mô lành xung quanh.

Trước khi xạ trị, người bệnh được chụp CT mô phỏng và có thể được đánh giá chuyển động của khối u theo nhịp hô hấp bằng CT 4D hoặc các kỹ thuật quản lý hô hấp phù hợp. Bác sĩ xác định chính xác thể tích cần điều trị, phần gan lành và các cơ quan nguy cấp xung quanh để thiết kế kế hoạch xạ trị phù hợp.

Trong quá trình điều trị, xạ trị dưới hướng dẫn hình ảnh (IGRT) được sử dụng để kiểm tra vị trí điều trị trước hoặc trong mỗi lần xạ. Tùy hệ thống máy xạ, các phương pháp như nín thở, theo dõi chuyển động khối u có thể được áp dụng nhằm tăng độ chính xác, hạn chế liều bức xạ đến mô lành.

Tuy nhiên, không phải tất cả người bệnh ung thư gan đều phù hợp với SBRT. Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên giai đoạn bệnh, số lượng, kích thước khối u, vị trí tổn thương, chức năng gan, thể tích gan lành... Xạ trị lập thể định vị thân có thể được cân nhắc như một phương pháp điều trị tại chỗ cho một số người bệnh ung thư gan giai đoạn sớm, nhất là trường hợp không thể thực hiện phẫu thuật, ghép gan.

Ngoài ra, SBRT cũng có thể được chỉ định với những khối u gan nằm ở vị trí khó hoặc không thuận lợi cho đốt u. Một số trường hợp có nhiều tổn thương gan vẫn có thể được xem xét xạ trị nếu số lượng, kích thước, vị trí khối u, thể tích gan lành và chức năng gan cho phép.

Đối với người bệnh ung thư gan tiến triển tại chỗ, xạ trị có vai trò giảm nhẹ triệu chứng, kiểm soát khối u tại gan. Khi bệnh tiến xa hoặc di căn, xạ trị cũng có thể được sử dụng để kiểm soát một số tổn thương hoặc giảm các triệu chứng như đau, chèn ép, chảy máu tùy tình trạng cụ thể.

Bạn nên đưa cậu đi khám để bác sĩ kiểm tra giai đoạn ung thư gan, đặc điểm khối u, thể trạng, từ đó đưa ra phác đồ điều trị cụ thể.

Trưởng khoa Xạ trị
Trung tâm Ung Bướu
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM