Ăn nhiều đồ nướng than có dễ mắc bệnh thận?
Nhà tôi thường ăn tiệc nướng BBQ, đặc biệt vào cuối tuần, tôi nghe nói ăn nhiều thức ăn dạng này dễ suy hoặc ung thư thận, có đúng không? (Mạnh Hùng, 30 tuổi, Cần Thơ)
Trả lời:
Thận có nhiệm vụ lọc máu và duy trì cân bằng nước, điện giải. Ăn đồ nướng than không gây hại thận ngay, nhưng nếu thường xuyên ăn thịt nướng cháy, mặn, nhiều béo hoặc thịt chế biến sẵn, nguy cơ bệnh thận và một số ung thư có thể tăng theo thời gian.
Khi thịt được nướng ở nhiệt độ cao, đặc biệt trên lửa trực tiếp, các thành phần trong thịt có thể tạo ra amin dị vòng (HCA). Nhiệt càng cao và thịt càng cháy, lượng HCA càng lớn. Viện Ung thư Quốc gia Mỹ cho biết chế biến thịt trên 150°C bằng nướng hoặc chiên tạo nhiều HCA hơn. Lượng chất này còn phụ thuộc vào loại thịt, nhiệt độ, thời gian chế biến và mức độ chín hoặc cháy của thực phẩm.
Ngoài ra, mỡ nhỏ xuống than tạo khói chứa hydrocarbon thơm đa vòng (PAH), có thể bám lại lên thực phẩm. Cả HCA và PAH đều được chứng minh có khả năng gây đột biến gene trong nghiên cứu thực nghiệm, nhưng mức độ nguy cơ phụ thuộc loại thịt, độ cháy, lượng ăn và tần suất.
Thịt nướng thường nhiều muối, ăn kèm nước chấm mặn; các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, giăm bông, lạp xưởng chứa nhiều natri, chất béo và phụ gia. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp nhóm này vào tác nhân gây ung thư nhóm 1, đặc biệt ung thư đại trực tràng. Ăn 50 g thịt chế biến sẵn mỗi ngày làm tăng khoảng 18% nguy cơ ung thư đại trực tràng.
Thường xuyên ăn thịt nướng cháy, nhiều muối, chất béo và thịt chế biến sẵn có thể gia tăng ung thư về lâu dài. Ảnh minh họa: Vecteezy
Để giảm nguy cơ, nên hạn chế ăn đồ nướng thường xuyên, ưu tiên thịt nạc, cá, rau củ và giảm xúc xích, lạp xưởng cùng các loại thịt chế biến sẵn. Khi nướng, cần đặt thực phẩm cách xa ngọn lửa, tránh để mỡ nhỏ xuống than, lật thường xuyên, không nướng quá lâu và có thể làm chín sơ trước để giảm thời gian tiếp xúc nhiệt. Phần cháy đen nên cắt bỏ, giảm muối trong nước ướp – nước chấm và kiểm soát khẩu phần thịt. Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì, có tiền sử bệnh thận hoặc đang bị bệnh thận mạn nên kiểm tra chức năng thận định kỳ và duy trì chế độ ăn phù hợp.
Ăn đồ nướng ở hàng quán lề đường còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn đường tiêu hóa do thực phẩm không rõ nguồn gốc, nấu chưa chín, bảo quản kém hoặc nhiễm bẩn. Các tác nhân lây qua đường phân - miệng như tả, thương hàn, viêm gan A, rotavirus có thể gây đau bụng, tiêu chảy, nôn ói, sốt, mất nước và trong trường hợp nặng dẫn đến rối loạn điện giải, sốc, tổn thương gan hoặc suy đa cơ quan.
Một số bệnh trên đã có vaccine phòng ngừa. Rotavirus phòng bằng 3 loại vaccine gồm Rotavin M1 (Việt Nam) uống từ 6 tuần tuổi - 6 tháng tuổi, Rotarix (Bỉ) và Rotateq (Mỹ) từ 6 tuần tuổi - 24 tuần tuổi; loại của Mỹ mở rộng đến trước 8 tháng. Vaccine Morcvax (Việt Nam) giúp phòng bệnh tả, dùng cho trẻ trên từ 2 tuổi và người lớn. Còn bệnh thương hàn phòng hiệu quả bằng vaccine Typhoid VI (Việt Nam) và Typhim VI (Pháp) tiêm cho trẻ trên 2 tuổi và người lớn.
Với bệnh viêm gan A, vaccine gồm loại đơn và kết hợp phòng thêm viêm gan B; mũi đơn chỉ định cho người từ 12 tháng đến dưới 16 tuổi hoặc từ 24 tháng đến dưới 18 tuổi tùy vào loại vaccine, hai mũi cách nhau ít nhất 6 tháng. Còn mũi kết hợp dành cho trẻ em từ 12 tháng tuổi và người lớn.
Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC
