Khi nào bệnh nhân ung thư phải kết hợp hóa xạ trị?

Hóa trị là phương pháp sử dụng thuốc tác động toàn thân. Thuốc đi qua máu và có thể ảnh hưởng đến tế bào ung thư ở nhiều vị trí trong cơ thể, không chỉ riêng khối u ban đầu. Hóa trị giúp tiêu diệt tế bào ung thư trên toàn cơ thể, kiểm soát nguy cơ lan tràn vi thể và trong nhiều trường hợp còn góp phần thu nhỏ khối u.

Trong khi đó, xạ trị sử dụng các chùm tia năng lượng cao chiếu trực tiếp vào vùng có khối u nhằm phá hủy DNA của tế bào ung thư tại chỗ. Xạ trị có ưu thế trong kiểm soát tại vùng tổn thương, giúp thu nhỏ hoặc tiêu diệt khối u ở một vị trí xác định.

BSCKII Ngô Trường Sơn, Phó trưởng khoa Ung bướu, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết hóa trị và xạ trị có cơ chế tác động khác nhau nên có thể bổ trợ, tăng hiệu quả điều trị. Trong điều trị ung thư, hóa xạ trị đồng thời không phải được sử dụng cho tất cả bệnh nhân ung thư, mà chỉ được chỉ định trong một số tình huống cụ thể, khi bác sĩ đánh giá rằng phối hợp hai phương pháp sẽ mang lại hiệu quả cao hơn so với điều trị đơn thuần.

Khi khối u còn khu trú nhưng có nguy cơ lan tràn: Trong nhiều trường hợp, dù khối u vẫn nằm tại một vị trí xác định, vẫn có khả năng tồn tại các tế bào ung thư rất nhỏ xung quanh, không thể phát hiện bằng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Lúc này, hóa trị có vai trò kiểm soát các tế bào này, trong khi xạ trị tập trung tiêu diệt khối u tại chỗ.

Khi ung thư tiến triển tại chỗ nhưng chưa di căn xa: Đối với khối u đã phát triển lớn hoặc xâm lấn tại vùng nhưng chưa di căn xa, hóa xạ trị đồng thời hỗ trợ kiểm soát bệnh tại chỗ, kéo dài thời gian sống, điều trị triệt căn nếu còn khả năng hoặc tăng cường hiệu quả kiểm soát u.

Thay thế hoặc hỗ trợ phẫu thuật trong một số trường hợp: Trong một số loại ung thư, hóa xạ trị có thể đóng vai trò điều trị triệt căn thay cho phẫu thuật, nhất là khi vị trí khối u khó mổ hoặc khi phẫu thuật không mang lại lợi ích. Ngoài ra, hóa xạ trị còn được sử dụng trước hoặc sau phẫu thuật để giảm nguy cơ tái phát.

Theo bác sĩ Sơn, chỉ định hóa trị đồng thời với xạ trị có thể áp dụng với ung thư vùng đầu - cổ, ung thư thực quản, ung thư cổ tử cung và một số trường hợp ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn tại chỗ tiến triển.

Phương pháp kết hợp này chỉ phù hợp với một số nhóm bệnh nhân nhất định. Chỉ định phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại ung thư, giai đoạn bệnh, mục tiêu điều trị (triệt căn hay giảm nhẹ), cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Trong nhiều trường hợp khác, bác sĩ có thể lựa chọn hóa trị đơn thuần, xạ trị đơn thuần hoặc điều trị theo từng giai đoạn thay vì phối hợp cùng lúc.

Hóa xạ trị đồng thời có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện tác dụng phụ so với từng phương pháp riêng lẻ, do cơ thể phải tiếp nhận đồng thời tác động từ thuốc và tia xạ. Trước, trong và sau điều trị, bác sĩ theo dõi sát thể trạng, tình trạng lâm sàng, các chỉ số xét nghiệm của bệnh nhân cũng như phản ứng của cơ thể để điều chỉnh phác đồ, xử trí kịp thời nhằm đảm bảo an toàn tối đa cho người bệnh.