Hạ đường huyết do tiêm insulin gấp 10 lần chỉ định

Bà Long, 78 tuổi, rối loạn tri giác, nhịp tim chậm, hạ đường huyết sau khi tiêm insulin gấp 10 lần liều bác sĩ chỉ định.

Bà Long bệnh tiểu đường type 2, bác sĩ bệnh viện địa phương chỉ định tiêm 20 đơn vị insulin, tương đương 0,2 ml với loại bơm tiêm insulin 1 ml (U100) buổi sáng và 22 đơn vị buổi chiều. Lần này bà Long rút đến 2 ml insulin, tương đương 200 đơn vị - gấp 10 lần liều được chỉ định do sử dụng nhầm loại bơm tiêm.

Bà đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM trong tình trạng lơ mơ, khó đánh thức, điểm glasgow (thang đo đánh giá mức độ ý thức) 12/15 điểm, nhịp tim chậm, huyết áp thấp (80/50 mmHg). Kết quả xét nghiệm cho thấy đường huyết giảm sâu, hạ kali máu. Tiến sĩ, bác sĩ Lâm Văn Hoàng, Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường chẩn đoán người bệnh bị hạ đường huyết nặng.

Người bệnh được tiêm tĩnh mạch glucose ưu trương, truyền dịch glucose, bù điện giải, bù kali. Sau xử trí, đường huyết của bà Long tăng, tình trạng ý thức cải thiện, tiếp tục theo dõi tại khoa Nội tiết - Đái tháo đường vì tiêm insulin quá liều có thể tiếp tục gây tác dụng phụ.

Bác sĩ Hoàng giải thích tiêm insulin quá liều dẫn đến hạ đường huyết đột ngột do hormone này thúc đẩy tế bào hấp thu và dự trữ glucose quá mức từ máu vào cơ, gan, mô mỡ. Lượng đường trong máu bị rút sạch nhanh chóng trong khi gan không kịp giải phóng glucose bù đắp, dẫn đến nồng độ đường huyết giảm sâu.

Hạ đường huyết đột ngột không được cấp cứu kịp có thể khiến não bộ thiếu năng lượng dẫn đến hôn mê, tổn thương thần kinh không phục hồi, rối loạn nhịp tim, nguy cơ tử vong cao. Quá liều insulin cũng có thể gây rối loạn điện giải, hạ kali máu do kali được đưa từ máu vào trong tế bào.

Bút tiêm insulin là thiết bị cầm tay giống cây bút, có chứa chứa thuốc chia sẵn liều bên trong. Ống tiêm (bơm tiêm) là loại truyền thống, gồm một ống nhựa có vạch chia độ, kim gắn liền và người dùng phải tự hút insulin từ lọ thuốc.

Theo bác sĩ Hoàng, tiêm nhầm hoặc tiêm sai liều insulin dễ xảy ra ở những người dùng ống tiêm. Do đó, người tiểu đường, nhất là người lớn tuổi, vận động khó khăn nên dùng insulin dưới dạng bút tiêm dễ sử dụng, ít đau. Trường hợp phải dùng insulin trong lọ, người bệnh cần tuân thủ nghiêm chỉ định điều trị và hướng dẫn tiêm của bác sĩ. Lọ insulin hàm lượng 100 đơn vị/1 ml thì nên mua kim insulin loại 100 đơn vị/1 ml. Lọ insulin hàm lượng 40 đơn vị/1 ml thì nên mua kim insulin loại 40 đơn vị/1 ml.

Người bệnh xuất hiện các biểu hiện như run tay, vã mồ hôi, lú lẫn, ngủ gà hoặc mất ý thức cần nhanh chóng được đến cơ sở y tế gần nhất. Tuyệt đối không cố cho người bệnh ăn hoặc uống khi đã lơ mơ để tránh sặc đường thở.

*Tên người bệnh đã thay đổi