BS.CKII Nguyễn Ngọc Tiệp, khoa Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết kết quả chụp MRI khớp vai bà Vân ghi nhận gân cơ dưới gai đứt bán phần, gân cơ trên gai đứt hoàn toàn, teo mỡ, đầu gân co rút sâu vào trong 4 cm so với điểm bám. Các gân cơ chóp xoay khác viêm, phù nề.
Phim chụp MRI của bà Vân cho thấy gân trên gai đứt hoàn toàn, co rút. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Hệ cơ vai gồm 4 gân: trên gai, dưới gai, dưới vai và tròn bé. Trong đó, cơ trên vai có vai trò khởi đầu động tác nâng và dang cánh tay, còn cơ dưới gai giúp xoay cánh tay. Bác sĩ Tiệp cho biết gân trên gai đứt lâu ngày khiến chỏm xương cánh tay bà Vân không còn được giữ vững ở vị trí trung tâm ổ chảo, dần di lệch lên trên, gây hẹp khoang dưới mỏm cùng vai, chèn ép các cấu trúc phần mềm xung quanh gây đau, thoái hóa khớp sớm. Người bệnh chủ yếu đau ban đêm và buổi sáng vì khi ngủ trở mình, khớp vai di lệch, chèn ép nhiều.
"Trường hợp này không thể khâu gân đứt theo phương pháp thông thường do tỷ lệ thất bại cao", bác sĩ Tiệp nói, ví việc khâu lại gân đã đứt nhiều năm giống như vá một mảnh vải mục, rất dễ tái đứt khi vận động. Bác sĩ nội soi khớp vai phải, xác nhận độ co rút gân cơ trên gai, khả năng thành công của khâu cố định thấp, quyết định cắt lọc các tổ chức viêm, xơ, thực hiện tái tạo bao khớp trên kèm khâu phần còn lại của gân cơ trên gai.
Bác sĩ mở đường mổ nhỏ ở đùi người bệnh, lấy một mảnh cân của dải chậu chày bên phải để tạo hình mảnh ghép khâu tái tạo bao khớp trên tương ứng với kích thước khuyết hổng. Vị trí lấy cân là dải cân chắc, bền, có thể tự lành nhanh, ít ảnh hưởng đến chức năng vận động.
Sau tạo hình, mảnh cân được đưa vào vị trí giữa chỏm xương cánh tay và mỏm cùng vai, thay thế bao khớp trên của khớp vai, đóng vai trò như một lớp đệm sinh học che phủ đầu xương, hạn chế di lệch, ma sát gây đau và thoái hóa. Bác sĩ cố định mảnh ghép với xương bằng vít neo, khâu vào đầu gân cơ trên gai còn lại bằng chỉ siêu bền. Gân dưới gai đứt bán phần không có chỉ định can thiệp.
Hậu phẫu, bà Vân được kiểm soát đau đa mô thức, đeo đai giữ vai ở tư thế giạng trong 3 tuần để bảo vệ mảnh ghép. Bác sĩ Tiệp hướng dẫn người bệnh tập các bài tập vận động khuỷu, cổ, bàn tay, 3-4 tuần sau tập vật lý trị liệu khớp vai, dự kiến có thể khôi phục tầm vận động và sức mạnh tay sau 3-6 tháng.
Bác sĩ Tiệp kiểm tra tay cho bà Vân sau phẫu thuật. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Đứt gân cơ trên gai thường gặp ở người trên 60 tuổi do thoái hóa, khiến gân yếu và dễ rách, kể cả khi va chạm nhẹ. Người trẻ lao động nặng vùng vai hoặc chơi các môn thể thao dùng nhiều vai như sơn sửa, điện nước, mộc, tennis, pickleball, cầu lông, cử tạ cũng có nguy cơ cao, bệnh thường xảy ra ở vai tay thuận.
Bác sĩ Tiệp khuyến cáo người có biểu hiện đau vai khi nâng hoặc hạ tay, đau về đêm, yếu cơ, hạn chế vận động nên đi khám sớm. Trường hợp thoái hóa ở người cao tuổi có thể điều trị bảo tồn bằng thuốc và vật lý trị liệu, phẫu thuật được chỉ định nếu sau 3 tháng không cải thiện. Thời điểm tốt nhất để nối gân là trong vòng 6 tháng, vì trì hoãn càng lâu, phẫu thuật càng phức tạp, tăng nguy cơ thoái hóa khớp và phải thay khớp vai.
