Nhiều người vẫn cho rằng bệnh não mô cầu là một căn bệnh hiếm gặp, chỉ xuất hiện rải rác và khó có khả năng xảy ra trong đời sống hằng ngày. Tuy nhiên, thực tế cho thấy đây là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể tiến triển rất nhanh và để lại hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời.
Đáng lo ngại hơn, các triệu chứng ban đầu của bệnh thường khá mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường, khiến người bệnh chủ quan và bỏ lỡ "thời điểm vàng" trong điều trị.
Xuất hiện các nốt ban đỏ là một trong những dấu hiệu của bệnh viêm não mô cầu
Trường hợp điều trị tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM là một bé trai 4 tuổi, được đưa đến cấp cứu trong tình trạng sốt cao, mệt mỏi, quấy khóc nhiều. Trước đó, gia đình chỉ nghĩ trẻ bị cảm thông thường nên theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, chỉ trong vài giờ, trẻ xuất hiện thêm các dấu hiệu bất thường như lơ mơ và ban xuất huyết trên da.
Nhờ được đưa đến bệnh viện kịp thời, trẻ đã được can thiệp tích cực và vượt qua giai đoạn nguy kịch. Trường hợp này cho thấy bệnh não mô cầu có thể diễn tiến rất nhanh, đòi hỏi sự cảnh giác cao độ từ gia đình và cộng đồng.
Theo TS-BS Nguyễn Huy Luân, Trưởng Đơn nguyên Tiêm chủng Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, vi khuẩn não mô cầu có thể tồn tại ở vùng hầu họng của người khỏe mạnh mà không gây triệu chứng. Tuy nhiên, khi gặp các điều kiện thuận lợi như suy giảm miễn dịch, nhiễm trùng đường hô hấp, căng thẳng kéo dài hoặc môi trường sinh hoạt đông đúc, vi khuẩn có thể nhanh chóng xâm nhập vào máu và gây bệnh. Khi đó, bệnh tiến triển rất nhanh, gây nhiễm trùng huyết, rối loạn đông máu và tổn thương đa cơ quan, thậm chí có thể đe dọa tính mạng chỉ trong thời gian ngắn.
Nguy hiểm của bệnh não mô cầu không chỉ nằm ở tốc độ tiến triển mà còn ở việc các triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ qua. "Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn, là những biểu hiện dễ nhầm với cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, chỉ sau vài giờ, tình trạng có thể chuyển nặng với biểu hiện rối loạn ý thức, ban xuất huyết, tụt huyết áp và sốc nhiễm trùng" - BS Luân nhấn mạnh.
Não mô cầu lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp, đặc biệt trong môi trường sinh hoạt đông người như trường học, ký túc xá, doanh trại hoặc gia đình có nhiều thành viên.
Trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, người có bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch là những nhóm đối tượng có nguy cơ cao. Đáng lưu ý, nhiều người mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng, vô tình trở thành nguồn lây trong cộng đồng.
Chủ động phòng ngừaTừ thực tiễn lâm sàng, các bác sĩ khuyến cáo việc phòng ngừa chủ động đóng vai trò then chốt trong kiểm soát bệnh não mô cầu. Bên cạnh các biện pháp như giữ gìn vệ sinh cá nhân, che miệng khi ho, hạn chế tiếp xúc gần trong môi trường đông người, tiêm vắc-xin được xem là biện pháp hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nặng. Hiện nay, các loại vắc-xin phòng não mô cầu đã được nghiên cứu nhằm bảo vệ trước nhiều nhóm huyết thanh thường gặp, giúp cơ thể hình thành miễn dịch bền vững. Đặc biệt, đối với trẻ nhỏ, người có bệnh nền hoặc người sinh hoạt trong môi trường tập thể, việc tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch là yếu tố quan trọng giúp phòng ngừa bệnh hiệu quả. Song song đó, việc theo dõi sức khỏe, phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và đến cơ sở y tế kịp thời cũng đóng vai trò then chốt trong việc giảm thiểu biến chứng và nguy cơ tử vong. |
