Đề xuất hỗ trợ gia đình có hai con gái dưới 16 tuổi

Bộ Y tế đề xuất gia đình có ít nhất hai con gái dưới 16 tuổi được địa phương tôn vinh, biểu dương, hỗ trợ mua BHYT học sinh, sữa học đường.

Đây là một trong những đề xuất mới tại dự thảo Thông tư Hướng dẫn một số nội dung chính sách khuyến khích, thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số. Dự thảo ra đời trong bối cảnh tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam vẫn ở mức cao.

Dự thảo đang được Bộ Y tế lấy ý kiến lần thứ hai đến 8/10. So với dự thảo được lấy ý kiến lần một, dự thảo lần hai đề xuất rõ hơn về số tuổi của trẻ và các hình thức hỗ trợ. Theo đó, địa phương căn cứ mục tiêu chính sách dân số và tình hình thực tế để lựa chọn, quyết định các nội dung khuyến khích, biểu dương, hỗ trợ vợ chồng, cá nhân trong độ tuổi sinh đẻ có ít nhất hai con gái dưới 16 tuổi tại thời điểm đề xuất.

Dự thảo trước không nêu rõ số tuổi của trẻ, chỉ đề xuất chung là hỗ trợ gia đình có hai con gái.

Dự thảo lần hai cũng nêu rõ các tiêu chí được hưởng chính sách hỗ trợ. Cụ thể, các gia đình được xem xét hỗ trợ là trường hợp nuôi con khỏe, dạy con ngoan, con học giỏi, thành đạt. Hình thức có thể gồm tôn vinh, biểu dương, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế (BHYT) học sinh, sữa học đường và các nội dung phù hợp khác.

Đại diện Bộ Y tế nhấn mạnh "chính sách hỗ trợ không nhằm khuyến khích sinh con theo giới tính". Dự thảo hướng tới giảm định kiến trọng nam hơn nữ, nâng cao vị thế trẻ em gái và góp phần kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh.

Dự thảo cũng đề xuất khen thưởng các tập thể thực hiện tốt việc kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh. Cụ thể, xã có 100% thôn đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính thai nhi và kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước có thể được đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng một lần, kèm biểu dương và hỗ trợ bằng tiền.

Thực tế, thời gian qua một số địa phương đã triển khai các mô hình tương tự. Tây Ninh đưa tiêu chí kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước, khen thưởng 240 ấp năm 2023 và 208 ấp năm 2024, với tổng kinh phí hơn 1,3 tỷ đồng.

Hưng Yên từng biểu dương hơn 100 gia đình sinh con gái chăm ngoan, học giỏi. Hải Phòng tuyên dương các gia đình có con gái thành đạt, hỗ trợ 5 triệu đồng mỗi gia đình. Khánh Hòa và Sơn La lồng ghép nội dung này vào phong trào xây dựng gia đình hạnh phúc và các chương trình dân số.

Theo Bộ Y tế, những mô hình này bước đầu góp phần thay đổi nhận thức của gia đình và cộng đồng về giá trị của trẻ em gái. Tuy nhiên để giảm mất cân bằng giới tính khi sinh cần các giải pháp đồng bộ và duy trì trong thời gian dài.

Cục Thống kê ghi nhận tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam là 110,5 bé trai trên 100 bé gái năm 2009, tăng lên 111,5 năm 2019 và ở mức 111,4 năm 2024. Trong khi đó, mức cân bằng tự nhiên là khoảng 106 bé trai trên 100 bé gái. Tình trạng mất cân bằng giới tính tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Bắc, đặc biệt tại đồng bằng sông Hồng. Một số địa phương khu vực này ghi nhận tỷ số giới tính lên tới 118 bé trai trên 100 bé gái. Ngược lại, phần lớn tỉnh phía Nam duy trì mức gần cân bằng giới tính khi sinh, khoảng 105-108.

Cơ quan thống kê dự báo nếu xu hướng hiện nay kéo dài, Việt Nam có thể dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15-49 vào năm 2034 và 1,8 triệu vào năm 2059. Tình trạng này tạo ra những thay đổi về cơ cấu dân số và thị trường hôn nhân, trong đó một bộ phận nam giới gặp khó khăn trong việc tìm bạn đời, kéo theo các hệ lụy như kết hôn muộn hoặc sống độc thân.

Bộ Y tế đặt mục tiêu đưa tỷ số giới tính khi sinh về dưới 109 bé trai trên 100 bé gái vào năm 2030. Chính sách hỗ trợ gia đình có con gái được đặt trong nhóm giải pháp về dân số, bên cạnh các chính sách duy trì mức sinh thay thế, nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với già hóa.